فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٨٤ - فرصت
مانند ترك ركوع يا دو سجده در نماز( ركن)؛ خواه از روى عمد يا سهو و ترك احرام يا طواف در حج از روى عمد( حج)، و يا با ترك عمدى يكى از اجزاى واجب آن، مانند ترك قرائت يا تشهد، و يا با ارتكاب فعلى از افعال، از قبيل قهقهه در نماز(خلل در نماز) و آميزش در حال روزه.
نهى در عبادات: از اسباب فساد عبادت، نهى از آن است( عبادت). نهى شارع از اصل عبادتى چون روزه در عيد فطر و قربان موجب فساد آن مىشود( قاعده فساد).
آثار فساد در عبادات:
وجوب قضا: در عبادات واجبى كه وقت معيّن دارند، مانند نمازهاى روزانه و روزه ماه رمضان، قضا واجب است. وجوب اعاده: در صورت فساد حج واجب، اعاده آن در سال آينده واجب است. كفاره: باطل كردن روزه ماه رمضان از روى عمد، با ارتكاب مفطرى از مفطرات، موجب ثبوت كفّاره است (روزه).ب. فساد در عقود و ايقاعات: فساد در عقود، مانند بيع، شركت، مضاربه و اجاره با فقدان ركن آن، مانند ذكر نكردن عوض در بيع و يا مورد اجاره در اجاره و يا شرط صحّت آن همچون جهالت در عوض در بيع و يا جهالت مورد اجاره تحقق مىيابد( عقد). همچنين است در ايقاعات(ايقاع)، مانند نذر، عهد و عتق كه مرجوح بودن متعلق نذر( نذر) و عهد( عهد) و يا نابالغ يا ديوانه بودن آزاد كننده در عتق(عتق) موجب فساد آن است.
نهى از معامله: آيا نهى از معامله موجب فساد آن مىشود يا نه؟ مسئله محل اختلاف است؛ ليكن بسيارى از فقها نهيى را كه به اركان معامله تعلق گرفته است ـ مانند نهى متعلق به يكى از دو عوض در بيع ـ موجب فساد معامله دانستهاند.[٤]
شرط فاسد در عقد: به قول منسوب به اكثر فقها اشتراط شرط فاسد در عقد، موجب فساد عقد مىشود[٥]( شرط ضمن عقد).