فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٣٧ - عقل
و يا محروميت مالى را عقوبت قرار داده است، مانند محروميت قاتل از ارث مقتول، به شرط وجود نسبت خويشاوندى ميان آن دو و از روى ستم بودن قتل[٤]
مكان و زمان شريف در شدت عقوبت تأثير دارد( احترام)؛ از اين رو، چنانچه كسى در مسجد الحرام يا مسجد النبى صلّى اللّه عليه و آله و يا حرم(حرم) يا در ماه رمضان و يا ماههاى حرام مرتكب گناهى شود، كيفرش تشديد مىشود.[٥]
چنانچه مولا برده خود را كيفر شديد دهد، مانند آنكه گوشش را ببرد، به قول مشهور، برده به طور قهرى آزاد و از ملك مولا خارج مىشود[٦] ( تنكيل).
[١]لسان العرب، واژه «عقب»
[٢] مفتاح الكرامة ٢٠/ ٥ ؛ مستند الشيعة ١٧/ ٤٤٣
[٣] المعتبر ٢/ ٦٨٠ ؛ غنية النزوع/ ١٩٤
[٤] من لايحضره الفقيه ٤/ ٣٣٤ ؛ الإنتصار/ ٥٩٦
[٥] جواهرالكلام ٤١/ ٣٧٣ ـ[٣٧٤] ٦ . الروضة البهية ٣/ ٢٢ ؛ المناهل/ ٦٠٥ ـ ٦٠٦ .
عقود عقد
عقود اذنى
عقود اذنى: مقابل عقود عهدى.
عقود اذنى، بر عقدهايى اطلاق مىشود كه در آنها تعهّد و التزام وجود ندارد؛ بلكه تحقق و بقاى آنها تنها در گرو اذن است و با برداشته شدن اذن، آن عقود نيز به هم مىخورند. وديعه، عاريه و وكالت غير عقدى از اين قبيل اند.[١]
آيا اطلاق عقد بر اين نوع عقود، حقيقى است يا مجازى و از روى تسامح؟ برخى گفتهاند: عقد عبارت است از عهد مؤكّد و چون در عقود اذنى عهدى وجود ندارد و قوام آنها به اذن است، در حقيقت عقد نيستند؛ ليكن به جهت اشتمال آنها به ايجاب و قبول، از روى مسامحه به آنها اطلاق عقد شده است.[٢] مقابل عقود اذنى، عقود عهدى (عقود عهدى) قرار دارند. از احكام عنوان ياد شده در باب تجارت سخن گفتهاند.
تحقق و قوام عقود اذنى بسته به اذن و رضايت است و در آن صيغه خاصى شرط نيست و به هر صورت كه اذن و رضايت از آن فهميده شود كفايت مىكند. بنابر اين، شرايطى كه در صيغه عقد لازم، مانند عربى بودن، موالات و