فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٦٩ - ظنّ
صيغه: بدون شك ظهار با گفتن جمله «أنْتِ عَلَىَّ كَظَهْرِ اُمّى؛ تو بر من چون پشت مادرم هستى» محقق مىشود. همچنين اگر به جاى «أنْتِ» الفاظى ديگر بگويد كه زوجه را مشخص و معلوم گرداند، مانند «هـذِهِ» يا «فلانة» (اسم زن برده شود) يا به جاى آن واژههايى مانند «بَدَنُكِ»، «جَسَدُكِ»، «جِسْمُكِ»، «جُملَتُكِ» و كُلُّكِ» را كه همه اندام زوجه را در بر مىگيرد، به كار برد. همچنين اگر به جاى «عَلَىَّ» ساير صلهها همچون «مِنّى»، «عِنْدى»، «مَعى» و مانند آن به كار رود يا به جاى كاف تشبيه در «كَظَهْرِ أمّى» واژه «مثل» و مانند آن به كار برده شود.[٣] آيا با گفتن «أنْتِ كَظَهْرِ أمّى» با حذف «صله» ظهار محقق مىشود؟ برخى در تحقق ظهار با صيغه ياد شده اشكال كردهاند؛[٤] ليكن اشهر تحقق ظهار با آن است.[٥]
آيا با گفتن جمله «أنْتِ عَلَىَّ كَاُمّى» يا «مِثلُ اُمّى» به قصد ظهار، ظهار تحقق مىيابد؟ مسئله اختلافى است؛[٦] چنان كه اگر عضوى از اعضاى همسرش را به قصد ظهار به پشت مادرش تشبيه كند، مانند اينكه بگويد: «يَدُكِ» يا «فَرْجُكِ» يا «ظَهْرُكِ» يا «بَطْنُكِ عَلَىَّ كَظَهْرِ اُمّى؛ دست يا فرج يا پشت يا شكم تو بر من همچون پشت مادرم است»، تحقق ظهار با آن اختلافى است. بيشتر فقها قائل به عدم تحققاند.[٧]
بنابر قول مشهور، صيغه ظهار بايد منجّز باشد. بنابر اين، اگر ظهار را به زمانى خاص، مانند پايان ماه يا فرا رسيدن جمعه معلق كند، واقع نمىشود؛[٨] اما اگر آن را به شرطى غير از زمان، مانند رسيدن به منزل يا خروج از آن منوط كند، آيا ظهار واقع مىشود يا نه؟ اختلاف است.[٩]
آيا با مقيد كردن ظهار به زمانى خاص، مانند اينكه بگويد: «أنْتِ عَلَىَّ كَظَهْرِ اُمّى سَنَةً؛ تو تا يك سال بر من همچون پشت مادرم هستى» ظهار واقع مىشود يا نه؟ مسئله اختلافى است. بنابر قول نخست، پس از پايان مدت مىتواند با همسر خود آميزش كند و نيازى به پرداخت كفّاره نيست.[١٠]