فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٠٩ - طلسم
آيا روز با طلوع فجر آغاز مىشود يا با طلوع خورشيد؟ معروف و مشهور، قول نخست است. بنابر اين، روز عبارت است از حدّ فاصل بين طلوع فجر صادق و غروب خورشيد.[٣] چنان كه مراد از شب نزد مشهور فقها حدّ فاصل بين غروب خورشيد (ناپديد شدن قرص آن يا زوال حمره مشرقيه، بنابر اختلاف ديدگاهها) و طلوع فجر صادق است.[٤]
بر طلوع فجر آثارى شرعى مترتب مىگردد كه در ذيل به آنها اشاره مىشود.
اول وقت غسل جمعه طلوع فجر و آخر آن بنابر قول مشهور، زوال روز جمعه است.[٥] چنان كه آغاز زمان غسل عيدين (فطر و قربان) طلوع فجر مىباشد.[٦]
آغاز وقت نماز صبح[٧] و امساك در روزه[٨]طلوع فجر صادق است؛ چنان كه طلوع فجر پايان وقت نماز شب مىباشد. اول وقت نافله صبح نيز فجر نخست (كاذب) است.[٩]
زمان وجوب زكات فطره بنابر قول برخى، طلوع فجر روز عيد است.[١٠]
كسى كه در ماه رمضان نزديك طلوع فجر ـ به گونهاى كه زمان براى غسل و تيمّم نمانده باشد ـ به عمد خود را جنب كرده است بنابر قول مشهور، روزهاش باطل است و قضاى آن همراه كفاره بر او واجب مىگردد.[١١]
شبهاى دوم و سوم از سه روز اعتكاف، جزء مدت اعتكاف به شمار مىرود؛ ليكن شب اول بنابر قول مشهور جزء آن نيست. بنابر اين، زمان اعتكاف از طلوع فجر روز نخست تا غروب روز سوم است.[١٢]
زمان وقوف اختيارى مشعر بين طلوع فجر صادق و طلوع خورشيد است[١٣] (وقوف).
خوابيدن بين الطلوعين (طلوع فجر تا طلوع خورشيد) و بعد از نماز شب تا طلوع فجر مكروه است.[١٤] چنان كه سفر كردن بعد از طلوع فجر روز جمعه تا زوال[١٥] و عرضه كالا براى فروش بعد از طلوع فجر تا طلوع خورشيد كراهت دارد.[١٦]
طلوع خورشيد: بر طلوع خورشيد نيز آثارى شرعى به شرح ذيل مترتب است.