فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٠٥ - عضو
[١]مجمع البحرين و الصحاح (جوهرى)، واژه «عظا» ؛ الوافى ١٣/ ٧٠٧ ؛ الحدائق الناضرة ١٥/ ١٥٨ ؛ مستند الشيعة١٣/١٨٢
[٢] رياض المسائل ٧/ ٢٩٢ ؛ مستند الشيعة ١٣/ ١٨٢ ؛ المعتمد فى شرح المناسك ٤/ ٤١ .
عفاف عفت
عفّت
عِفّت: پاك دامنى؛ خويشتن دارى.
عفت در لغت به معناى خويشتن دارى و اظهار نياز نكردن نزد مردم آمده است[١] و مراد از آن در شرع، پاك دامنى و خويشتن دارى از ارتكاب اعمال ناشايست است؛ از اين رو، علماى اخلاق در تعريف آن گفتهاند: عفت عبارت از اعتدال قوه شهوى بدون افراط و تفريط.[٢] در روايتى، تهتك (پرده درى و افراط در قوّه شهوى) ضدّ عفت بر شمرده شده است.[٣]
عفت و عفاف در روايات، بيشتر بر عفت شكم و فرج اطلاق شده و مراد از آن، بازنگهداشتن آن دو، از شهوات و لذتهاى حرام، بلكه از مكروهات و مشتبهات؛ اعم از خوردنى، آشاميدنى و روابط نامشروع، و حتى از مقدمات آنها، همچون تحصيل مال حرام، بوسيدن، لمس كردن و نگاه حرام مىباشد.[٤] از آن به مناسبت در باب نكاح و حدود سخن گفتهاند.
فضيلت: عفّت از صفات پسنديده شمرده شده و روايات متعدد آن را ستوده و بر تحصيل آن تأكيد كرده است. بر اساس مفاد بعضى روايات، خداوند به عبادتى برتر از عفت شكم و فرج پرستش نشده است.[٥]
كسى كه تصميم بر ازدواج دارد، مستحب است همسرى عفيف برگزيند و پاك دامنى او را بر دارايى و ثروتش ترجيح دهد.[٦] حتى در ازدواج موقت نيز، انتخاب همسرى عفيف و مؤمن، استحباب دارد.[٧] چنان كه عفت و پاك دامنى از جمله صفاتى است كه مستحب است در انتخاب دايه مدّ نظر ولىّ كودك قرار گيرد.[٨]
شرط تحقق احصان ( احصان) كه موجب ثبوت حدّ قذف مىباشد، پاك دامنى از زنا در زن و لواط در مرد است. بنابر اين، قذف زناكار يا لواط كار موجب ثبوت حدّ قذف( قذف) نخواهد شد.[٩]