فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٣١ - ضالّه
برخى عدم ضمان را قوى[٢٢]برخى اقرب به واقع٢٣ و برخى مطابق با ظاهر دليل٢٤ دانستهاند.
آيا پس از گرفتن گوسفند، تعريف (اعلام كردن) آن به مدت يك سال واجب است يا نه و بنابر قول به وجوب، آيا تملّك و تصرف در گوسفند متوقف بر تعريف آن به مدت ياد شده است و قبل از تعريف، تملّك جايز نيست يا متوقف بر آن نمىباشد و به محض يافتن آن تملّك جايز است؟ مسئله اختلافى است.[٢٥]
آيا ساير حيوانات قسم دوم در احكام ياد شده ملحق به گوسفنداند يا نه؟ بنابر قول مشهور، ساير چارپايانى كه در برابر درندگان كوچك نمىتوانند از خود دفاع كنند، در احكام ياد شده ملحق به گوسفنداند.[٢٦] برخى حكم به عدم الحاق كردهاند. بنابر اين، حكم لقطه، همچون تعريف يك ساله بر آنها مترتب مىگردد.[٢٧]
حيوان گم شده در آبادى: به قول مشهور، گرفتن حيوان گم شده در آبادى مطلقا جايز نيست؛ از حيوانات ممتنع باشد يا غير ممتنع، مگر در صورت بيم تلف يا ربوده شدن آن، كه گرفتن آن به قصد نگهدارى براى صاحبش جايز است.[٢٨] برخى قدما گرفتن آن را مطلقا جايز دانستهاند.[٢٩]
بنابر قول به عدم جواز، گيرنده حيوانِ غير گوسفند بين نگهداشتن آن براى صاحبش و تحويل آن به حاكم شرع مخيّر مىباشد. چنانچه با دسترسى به حاكم شرع، حيوان را به وى تحويل ندهد و خود اقدام به نگهدارى آن براى صاحبش نمايد، بايد آب و علف حيوان را تأمين كند؛ بدون آنكه حق مطالبه آن را از صاحبش داشته باشد؛ ليكن چنانچه به حاكم شرع دسترس نداشته باشد تا آن را به او تحويل دهد، آيا يابنده مىتواند هزينه هاى انجام داده را از صاحب حيوان بگيرد يا نه؟ اختلاف مىباشد.[٣٠]
اگر حيوان گوسفند باشد، يابنده، آن را سه روز نزد خود نگه مىدارد. اگر صاحبش پيدا نشود، بين يكى از دو امر مخيّر است: حفظ براى مالك و فروختن و صدقه دادن بهاى آن از طرف مالك.