فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٥٩ - عِدّه
مقدم داشتن نماز شب و خواندن آن قبل از نيمه شب براى صاحبان عذر جايز است، مانند كسى كه از سرما مىترسد يا مسافرى كه مىخواهد شب حركت كند و يا جوانى كه بيدار شدن در دل شب برايش دشوار است[٤]( نماز شب).
كسى كه در حال غرق شدن در آب يا فرورفتن در گل است يا براى نجات خود در حال شنا كردن است و يا به طناب و مانند آن بسته شده است و امثال آنان، هرگونه كه برايش ممكن است نماز را به جا مىآورد؛ بدين گونه كه ركوع و سجود را با اشاره انجام مىدهد و هراندازه كه مىتواند روبه قبله قرار مىگيرد و در صورت عدم امكان، روبه قبله بودن ساقط است؛ چنان كه برهنهاى كه ساتر عورت ندارد، نشسته نماز مىگزارد و ركوع و سجود را با اشاره انجام مىدهد.[٥]
چنانچه معذور، به سبب بيمارى، سفر يا حيض و مانند آن، روزه بگيرد، روزهاش صحيح نيست. در برخى عذرها، همچون پيرى، در صحّت روزه اختلاف است.[٦]
معذورى كه عذرش پس از افطار روزه يا بعد از ظهر برطرف شده است، مستحب است تا مغرب چيزى نخورد.[٧]
كسى كه بايد جهت كفّاره دو ماه پى درپى روزه بگيرد، عروض عذرِ مانع از روزه گرفتن، مانند حيض، ضررى به پى درپى بودن نمىزند و پس از برطرف شدن عذر، روزه را ادامه مىدهد و نيازى به از سر گرفتن آن نيست(تتابع).
ارتكاب برخى محرمات احرام به جهت عذر، همچون بيمارى جايز است، مانند زير سايه قرار گرفتن در حال حركت[٨]( سايه) يا ازاله مو از بدن[٩]( تراشيدن)؛ هرچند بر ارتكاب كننده فديه ( فديه) واجب مىشود.
كسى كه وظيفهاش حج تمتّع است نمىتواند به حج قران يا افراد رجوع كند، مگر در صورت عذر، مانند حيض.[١٠]
كسى كه حج واجب بر عهده دارد، اگر به سبب عذر، مانند پيرى و بيمارى قادر بر انجام آن نباشد و به بر طرف شدن عذر تا آخر عمر نيز اميدى نداشته باشد، بنابر قول مشهور، واجب است نايب بگيرد ( حج نيابتى).