ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٥٨ - فصل در دوافع غضب

و از اين آيه شريفه مستفاد شد كه هركه اتيان به تمامى خيرات نتواند نمود نبايد كه اتيان به جميع شرور بكند]m .b ٧٣[ بلكه بعضى از شرها آسانتر از بعضى مى‌باشد و بعضى خيرات شأنش رفيع‌تر از بعضى مى‌باشد.

فصل [در دوافع غضب‌]

بدان كه آدمى مادام كه محبّت مى‌دارد به هرچه موافق طبع اوست و به‌[١] آن (احتياج دارد و كراهت مى‌دارد آنچه را مخالف طبع اوست و از آن)[٢] متأذّى است خالى از خشم و غضب نمى‌باشد از راه خلقت طبيعت، از براى آنكه هرگاه محبوب او از وى گرفته شود يا كسى قصد آزار او بكند البته به غضب مى‌آيد و اين به اختلاف اشخاص مختلف مى‌شود. و آنچه محبوب ضرورى است آن است كه حضرت پيغمبر ٦ اشاره به آن نموده و فرموده است: هركه صباح كند در حالتى كه ايمن باشد در راهى كه سلوك آن مى‌كند و بدن او صحيح باشد و قوت آن روز را داشته باشد همان است كه تمام دنيا از براى او جمع شده باشد[٣].

پس هركه بصيرتى به حقيقت چيزها دارد و آن سه چيز را كه حضرت فرموده‌اند با آنچه از براى او به خصوص ضرورى باشد ميسّر شود در حقّ او تصوّر مى‌توان كرد كه در غير آنها غضبناك نشود[٤]. و مراد آن است كه‌[٥] اين چنين كسى‌[٦] قدرت دارد كه فرمان غضب نبرد و به حسب ظاهر آن را به كار نبرد[٧] مگر بر طريقى كه حسب الشَّرع مستحبّ ونظر به عقل مستحسن باشد. وحصول اين به جهاد و تكلّف حلم و بردبارى‌

[١] - به/a از.

[٢] - ميان پرانتز ازa افتاده است.

[٣] - مانند آن در الكافي ٨: ١٤٨ ح ١٢٧. أمالي الصدوق: ٤٦٩ ح ٣. الخصال ١٦١ ح ٢١١. روضة الواعظين: ٤٥٦.

[٤] - نشود/s شود.a بشود!

[٥] -s - كه.

[٦] -s a + كه.

[٧] - نبرد/a برد!