ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٦٨ - فصل در انبساط و ادلال

فصل [در انبساط و ادلال‌]

بدان كه هرگاه انس پاينده و غالب و محكم شود و اضطراب خوف‌[١] او را مشوّش نسازد و خوف دورى و محجوبى عيش او را منغّص نگرداند در اين صورت موجب نوع انبساطى در قولها و فعلها و در مناجات با خداى عزّ وجلّ مى‌شود. و گاه مى‌باشد كه به حسب صورت منكر و قبيح مى‌باشد از آن راه كه يادى از جرأت‌[٢] و قلّت به‌[٣] هيبت مى‌دهد، امّا تحمّل اين‌[٤] مى‌شود از كسى كه او را در مقام انس داشته باشند. و هر كسى كه در اين مقام نباشد و خود را در كردار و گفتار به ايشان بسته باشد هلاك و مُشرف بر كفر مى‌شود.

و مثال اين مناجاتى است كه برخ اسود با خداى‌[٥] مى‌نمود و حكايت او چنان است كه: خداى عزّ وجلّ امر كرد موسى‌ را كه از وى سؤال كند تا باران از براى بنى اسرائيل ببارد. و اين بعد از آنى بود كه هفت سال مبتلا به قحط شده بودند و حضرت موسى‌[٦] در ميان هفتاد هزار كس از شهر بيرون رفت و خداى عزّ وجلّ وحى به موسى‌ فرستاد كه چون دعاى ايشان را مستجاب كنم و حال آنكه گناهان باطنهاى ايشان را تيره كرده و باطن ايشان پليد شده و بدون يقين مرا مى‌خوانند و از مكر من ايمنند! و رجوع كن به سوى بنده‌اى از بندگان من كه نام او برخ است و به وى بگو كه بيرون آيد تا من دعاى او را مستجاب كنم.

پس حضرت موسى‌ تفحّص او را نمود و نشانى از وى نيافت، تا آنكه روزى در راهى مى‌رفت ناگاه مرد سياه چهره‌اى را ديد كه پيشانى او غبارآلود بود از اثر سجده و

[١] - خوف/s قوّت.

[٢] - جرأت/a حرارت.

[٣] - به/a s و.

[٤] - تحمّل اين/a اين تحمّل.

[٥] - خداى/a خدا.

[٦] -a s + ٧.