ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١١٦ - فصل در قلب دو همت است

شود[١] در قوّت واهمه و متخيّله كه بر اضعف جانب نفس واقع است. به درستى كه آيه‌هاى محكم به منزله ملائكه‌اى است منزّه‌[٢] از عيوب كه عبارت است از عقول و نفوس كليّه از براى آنكه آيه‌هاى محكمه مبدأ و منشأ علمهاى يقينى است‌[٣]]m .b ٨٢[ و آيه‌هاى متشابه خيالى به منزله شياطين و نفسهاى وَهمى است از براى آنكه آيه‌هاى متشابه مبدأ و منشأ مطالب بى‌اصل و بى‌فايده است.

و سيُم از آنها مانند فرمانبردارى پيغمبر مختار و پيشوايان اطهار كه واقع است در مقابل اهل عناد و انكار و جمعى از كفّار كه‌[٤] عالم را خالى از صانع مى‌دانند يا از براى صانع شريكى و مانندى قرار مى‌دهند، پس هركسى كه سلوك راه هدايت كند به منزله ملائكه‌اى است كه الهام خيرات مى‌نمايند. و هركه سلوك راه ضلالت نمايد به منزله شياطينى است‌[٥] كه مردم را بر شرور مى‌دارند.

و چهارم آنها مانند تحصيل علوم و ادراكاتى است كه متعلّق است به مبادى عاليه و ذوات شريفه، مثل ايمان به خدا و ملائكه و پيغمبران و روز آخرت و مبعوث شدن خلايق و قيام قيامت و ايستادن مردمان در نزد خداى عزّ وجلّ و حضور ملائكه و پيغمبران و شهيدان و صالحان كه در مقابل تحصيل علوم و ادراكاتى است كه از راه حيله و مكر و كلمات بى‌فايده و فكر در امور دنيايى كه از محسوسات نگذرد بوده باشد.

به درستى كه قسم اوّل شبيه است به ملائكه روحانى و لشكرهاى خداى عزّ وجلّ كه در باطن آسمانها ساكنند. و قسم دوم شبيه است به شياطينى‌[٦] كه رانده درگاه الهى و

[١] -a + و.

[٢] -a - است.s - است منزّه.

[٣] - يقينى است/a يقين است.

[٤] -m - كه.

[٥] - شياطينى است/a s شياطين است.

[٦] - شياطينى/s a شياطين.