ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٩٢ - فصل شناخت خدا با قلب

نمى‌رسد به مرتبه فكر مگر كسى كه خداى عزّ وجلّ تخصيص داده باشد او را به نور توحيد و معرفت‌[١].

فصل [شناخت خدا با قلب‌]

حضرت امام جعفر صادق ٧ فرمودند[٢]: اى فرزند آدم! اگر دل تو را مرغى بخورد سير نمى‌شود. و چشم تو اگر به قدر سوراخ سوزنى بر بالاى آن گذاشته آن را مى‌پوشاند. و مى‌خواهى كه به اين دو باطن آسمانها و زمين را بدانى! اگر راست مى‌گويى‌]m .b ٩٣١[ اين آفتاب مخلوقى است از مخلوقات خدا، اگر قدرت دارى كه تند نظر كنى به آن هم‌چنين خواهد بود كه تو مى‌گويى‌[٣].

و مراد آن حضرت از دل پاره گوشتى است كه دو گوشه دارد و معروف است و از براى اين است كه‌[٤] آن را مأكول قرار دادند. و ظاهر است كه به اين باطن آسمانها و زمين را نمى‌توان دانست هم‌چنان كه به چشم نمى‌توان دانست؛ زيرا كه اين دو از عالَم شهادتند و چون به اينها عالَم غيب را توان دانست؟

پس خطاب در اين حديث مخصوص كسى است كه از درجه حسّ و محسوس تجاوز ننموده باشد. و اشاره به اين طايفه است آنچه خداى عزّ وجلّ فرموده: «لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها»[٥] يعنى دلها دارند كه به آن چيزى نمى‌فهمند.

امّا كسى كه از درجه محسوسات تجاوز نموده باشد و به مرتبه عقل و معقول رسيده باشد- كه صاحبان دلهاى باطنى باشند[٦] و اشاره به اين شده در آيه: «إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى‌ لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ»[٧] يعنى در اين تذكره‌اى است از براى كسى كه دلى داشته باشد-

[١] - مصباح الشريعة: ١١٣ باب ٥٣.

[٢] - فرمودند/a s فرموده.

[٣] - الكافي ١: ٩٣ ح ٨. التوحيد: ٤٥٥ ح ٥.

[٤] -m - كه.

[٥] - اعراف: ١٧٩.

[٦] - باشند/a باشد.

[٧] - ق: ٣٧.