ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٤٠ - فصل در فوائد مال و آفات آن

مى‌بندد. پس مالْ محمود و مذموم مى‌باشد؛ محمود است نسبت به مقصود محمود و مذموم است نسبت به مقصود مذموم. و چون طبعها مايل است به متابعت شهوتهايى كه راهزن راه خداست و مال شهوتها را آسان مى‌سازد و آلتى است از براى رسيدن به آنها، لِهذا خطر آن را در زياده از قدر كفايتْ عظيم شمرده‌اند و انبيا از شرّ آن استعاذه نموده‌اند تا آنكه حضرت پيغمبر ٦ فرموده‌اند[١]: خداوندا! بگردان قوت آل محمّد[٢] را به قدر كفاف‌[٣]. پس آنچه از دنيا محضِ خير نيست طلب نكرده‌اند.

و آن حضرت فرموده‌[٤]: خداوندا! زنده دار مرا در حالتى كه مسكين باشم و بميران مرا در حالتى كه مسكين باشم‌[٥].

فصل [در فوائد مال و آفات آن‌]

بدان كه مثل مال مثلِ مار است كه در آن زهر قاتل و دوايى كه به جهت دفعِ زهر نافع است- كه آن را ترياك مى‌نامند- يافت مى‌شود. و هركه منفعت و مضرّت آن را بداند ممكن است كه از مضرّت اجتناب نموده جلب منفعت بكند.

و فوايد مال منقسم مى‌شود به فوايد دنيوى و فوايد دينى؛ امّا فوايد دنيوى حاجتى به ذكر آن نيست زيرا كه انواع مردمان معرفت به آن دارند و اگر چنين نمى‌بود همگى حرص بر طلب آن نمى‌داشتند.

و امّا فوايد دينى سه نوع است:

اوّل: آن است كه صرف نفس خود كند يا در عبادت يا در چيزى كه استعانت جويد به آن در عبادت خدا.

[١] - فرموده‌اند/a فرمودند.

[٢] -a + ٦.

[٣] - صحيح مسلم ٣: ١٠٣.

[٤] -a + اند.

[٥] - روضة الواعظين: ٤٥٤. مشكاة الأنوار: ٢٢٨. عوالي اللئالي ١: ٣٩ ح ٣٧. سنن ابن ماجة ٢: ١٣٨. سنن الترمذي ٤: ٨.