ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٨ - مقدمه مصحح

تَنى چند به پارسى گردانىِ آن همّت گماشته‌اند، از جمله شمس الفصحاء ميرزا محمّد محيط قمى، و فرزانه فقيد شيخ محمّد باقر ساعدى. همچنين ابراهيم بن مير معصوم قزوينى تقريظى به سال ١١٢٦ ه بر آن نگاشته است‌[١].

امّا ظاهراً نخستين ترجمه آن- كه كتاب فَرا روست- به خامه نوه برادر مؤلّف يعنى علّامه مولى‌ نور الدّين محمّد بن مرتضى‌ كاشانى شُهره به نور الدين اخبارى باشد، چرا كه كارِ خود را در شب بيست و چهارم از ماه ربيع الأوّل ١٠٩٨ ه به پايان برده است.

او كه تا سال ١١١٥ ه مى‌زيسته، از بزرگان و صاحب قلمانِ خاندان علمى فيض به شمار بوده و از بزرگانى همچون مولى‌ محمّد طاهر قمى، علّامه محمّد باقر مجلسى و عموى پدرش فيض كاشانى دانش آموخته و اجازه روايت گرفته است.

وى سروده‌ها و چامه‌هايى به تازى و پارسى دارد كه در آنها به «فقير» تخلّص كرده است. آثار متعدّد گرانبهايى نيز از خود بر جاى گذاشته كه برخى از آنها- همچون كتاب حاضر- پيوندى با نگاشته‌هاى عموى بزرگوارش دارد، مانند: تعليقات بر تفسير صافى، مستدرك الوافي و تك نگاشتى در گزاره احوال فيض كاشانى‌[٢]. و از اين بر مى‌آيد كه در ميان استادانِ خود بيشتر تحت تأثير فيض بوده است.

همچنين افزون بر ريز بينى و چيره دستى در فنّ ترجمه، نثر استوار و شيواى او

[١] - نگر: فهرستهاى خود نوشتِ فيض كاشانى: ١٦٧- ١٦٩.

[٢] - براى شناخت بيشتر نور الدّين اخبارى و نگاشته‌هاى قلمى‌اش، نگر: هدية ذوي الفضل و النهى‌بترجمة علم الهدى‌، از شهاب الدين مرعشى نجفى- مطبوع در سر آغاز جلد نخستِ معادن الحكمة- صص ٣٠- ٣٥. و نيز پيشگفتار استاد حسين درگاهى بر تحقيقِ تفسير المعين ١: ٧- ١٨. طبع كتابخانه آية اللّه مرعشى قم.