ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٥٩ - فصل وجوب توبه عام است

فرزندِ آدم وفا به آن مى‌نمايد، چنانچه گفته: «لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا»[١] يعنى فرزندان‌[٢] آدم را در تحت فرمانِ خود درخواهم‌[٣] آورد]m .a ١٣١[ مگر كمى از ايشان را.

و اگر چنانچه عقل قوى و[٤] كامل گردد شغلِ اوّل آن ازاله لشكرهاى شيطان خواهد بود به اينكه شهوتها را[٥] درهم شكند و ترك عادتها بنمايد[٦] و بر سبيل قهر و غلبه طبع را بر عبادتها بدارد. و توبه به غير از اين معنايى ندارد كه از راهى كه رهنماى آن شهوت و پناه دهنده شيطان باشد رجوع كند به راه خدا. و هيچ آدمى نيست مگر آنكه شهوت او مقدّم است بر عقلش و طبيعتى كه منشأ استعداد شيطان است مقدّم است بر طبيعتى كه منشأ استعداد ملائكه است، پس در حقّ هر كسى‌[٧] رجوع نمودن از آنچه سبقت به آن گرفته از همراهى شهوتها ضرورى است.

و امّا بيان آنكه هميشه و[٨] در هر حالى‌[٩] واجب است؛ آن است كه هر آدمى خالى نباشد[١٠] از معصيت نمودن به جوارح و اگر از معصيت جوارح‌[١١] خالى باشد از قصد گناهان به قلب خالى نخواهد بود و اگر از قصد گناه خالى باشد خالى نخواهد بود از وسواس شيطان به وارد ساختن خاطرهاى متفرّقه كه غافل سازد بنده را از ياد خدا و اگر از اين خالى باشد خالى نخواهد بود از غفلت و قاصر بودن از معرفت به خدا و صفات و آثار آن به حسب طاقت.

و تمامى اينها نقص است و اسبابى چند دارد و ترك اسباب به‌[١٢] مشغول شدن به‌

[١] - اسراء: ٦٢.

[٢] - فرزندان/a s فرزند.

[٣] - درخواهم/s a خواهم.

[٤] -a - و.

[٥] -a - را.

[٦] - بنمايد/a مى‌نمايد.

[٧] -a + كه.s + به.

[٨] -a - و.

[٩] - حالى/a جايى.

[١٠] - نباشد/s نمى‌باشد.

[١١] -a - واجب است آن ... جوارح.

[١٢] -a - به.