ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٧٩ - باب دوم در محاسبه و مراقبه است

و گناهان خود را صغير نشمرد مبادا او را به كاهلى بكشاند. و هميشه گريان باشد و تأسّف بخورد بر آنچه از طاعت خدا فوت شده. و حبس كند نفس خود را از شهوتها.

و به خدا استغاثه نمايد تا محافظت كند او را بر وفا كردن به توبه و معصوم دارد او را از عود به گناه. و در ميدان جهاد و عبادتْ نفس خود را رياضت فرمايد و آنچه از واجبات از وى فوت شده قضا كند و ردّ مظلمه‌ها بكند و از همنشينان بد كناره كند. و شب را به بى‌خوابى بگذراند و روز را به تشنگى- كه كنايه است از روزه داشتن- و هميشه در فكر عاقبت باشد. و از خداى عزّ وجلّ استعانت نمايد در حالتى كه سؤال كند از خدا استقامت را در خوشى و ناخوشى. و در وقت محنت و بلا ثابت قدم باشد تا از درجه توبه‌كنندگان تنزّل نكند؛ زيرا كه اينها منشأ پاك شدن از گناهان و[١] زياد شدن عمل و بلند گرديدن درجات است، خداى عزّ وجلّ فرموده: «فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ»[٢] يعنى امتحان نموديم جماعتى را كه پيشتر بودند تا راستگو و درغگو را خدا بشناسد و حال ايشان ظاهر گردد[٣].

باب دوم: در محاسبه و مراقبه است‌

خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد فرموده: «وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ‌]m .a ٦٣١[ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‌ بِنا حاسِبِينَ»[٤] يعنى از براى روز قيامت ميزانها وضع خواهيم كرد تا بر هيچ نفسى ستمى نشده باشد. و اگر هم وزن دانه‌اى از خَردل- كه مَثل است در كوچكى- عملى كرده باشد آن را حاضر خواهيم كرد و ما از براى حساب كردن كافى‌ايم.

و فرموده: «وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَ يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ‌

[١] -a - و.

[٢] - عنكبوت: ٣.

[٣] - مصباح الشريعة: ٩٧ باب ٤٤.

[٤] - انبياء: ٤٧.