ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٩٧ - فصل ترقى

ايستاده است و خداى عزّ وجلّ نظر به وى مى‌كند و از وى مى‌شنود. و حال چنين كسى سؤال و افتادگى و شكستگى و زارى است.

و مرتبه بعد از اين آن است كه به دل ببيند كه گويا خداى عزّ وجلّ با وى خطاب مى‌كند به لطفهاى‌[١] خود و به انعام و[٢] احسان خود با وى راز مى‌گويد. و مقام بنده در اين حالت حيا و تعظيم و گوش داشتن و فهميدن است.

و مرتبه بعد از اين آن است كه در كلامْ متكلّم را بيند و در كلمه‌ها صفتها[٣] مشاهده كند. و نظر او نه به خود و نه به قرائت و نه به تعلّق گرفتن انعام به آن باشد از آن حيثيّت كه انعام به وى شده، بلكه تمامى همّت او مقصور بر متكلّم و فكر او موقوف بر آن باشد گويا كه چندان در ملاحظه و مشاهده متكلّم محو شده كه به ديگرى نمى‌پردازد.

و اين مرتبه مقرّبان است و آنچه پيش از اين مذكور شد مرتبه أصحابُ اليمين است و هرچه از اينها بيرون است از مراتب غافلان است.

و حضرت امام جعفر صادق ٧ از مرتبه آخرين خبر داده به آنچه فرموده كه:

خداى عزّ وجلّ تجلّى نموده است از براى بندگان در قرآن مجيد امّا مردم نمى‌بينند[٤].

و نيز فرموده در[٥] هنگامى كه حالتى آن حضرت را در نماز رو داد[٦] كه به روى درافتادند و بيهوش گشتند و وقتى كه به هوش آمدند جمعى از سبب آن حالت پرسيدند[٧]، فرمودند كه: اين آيه را مكرّر بر دل خود مى‌خواندم تا آنكه از گوينده آن شنيدم و بعد از آن جسمِ من تاب مقاوت معاينه قدرت او را نياورد و ثابت نماند.

و در اين مرتبه حلاوت و لذّت مناجات بسيار عظيم مى‌گردد. و از براى اين است‌

[١] - به لطفهاى/a s عطفهاى.

[٢] - و/s a به.

[٣] - صفتها/s صنعتها!

[٤] - عوالي اللئالي ٤: ١١٦ ح ١٨١.

[٥] - در/s از.

[٦] - داد/s داده.

[٧] -s a + آن حضرت.