ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٠ - فصل در علم فقه و تفقه در دين

امامى را كه علم‌[١] از خدا و رسول خدا[٢] در خصوص‌[٣] هر واقعه فراگرفته. و اطاعت نمودند آنچه را خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد امر به آن كرده‌[٤] در آنجا كه فرموده‌اند[٥]:

«فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»[٦] يعنى سؤال كنيد از اهل دانش اگر ندانيد. و در آنجا كه فرمودند: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»[٧] يعنى اى گروه مؤمنان! اطاعت كنيد خدا را و رسول خدا را و آنهايى را كه به‌[٨] فرمان خدا و رسول مطّلع و آگاهند.

و امّا آنچه مى‌يابى از اجتهاد نمودن بعضى از متأخّرينِ علماى شيعه و تصنيف كردن كتابها در اصول فقه سببش شبهه‌اى است كه به مخالفين‌[٩] در وضعِ اصول رو داده‌[١٠] و اين شبهه در علماى شيعه سرايت كرده، چنانچه بيان آن در بعضى كتب مفصّلًا شده. با آنكه احتمال دارد كه اوّلًا مصلحتى در آن ديده و رعايتِ مماشات با مخالفين نموده باشند تا گمان نكنند كه اين نوع علوم دقيقه در اين قوم يافت نمى‌شود، و اين معنا بر جماعتى كه بعد از ايشان آمدند مشتبه شده سرايت در امثال ايشان نيز نموده باشد[١١]. و بر هر]m .b ٧[ تقدير اين باعثِ نقصى در علوّ درجه ايشان نمى‌گردد و سبب ملحق شدن ايشان به گروه اوّل نمى‌شود. و حاشا جناب عالى شأن اين بزرگان از امثال اين سخنان، چه‌[١٢] اين جماعت حقّ بسيارى بر فرقه ناجيه دارند به سبب رواج دادن مذهب حقّ و برطرف كردن تقيّه در بسيارى از شهرها، امّيد كه خداى عزّ وجلّ ايشان را از ما جزاى خير داده با ائمّه بزرگوارشان محشور سازد.

[١] -a + را.

[٢] - خدا/a او.

[٣] -s - آن مسأله و ... در خصوص.

[٤] -a s + و.

[٥] -s a - اند.

[٦] - نحل: ٤٣.

[٧] - نساء: ٥٩.

[٨] - به/s a بر.

[٩] - مخالفين/s مخالفت.

[١٠] -a + بود.

[١١] - باشد/a باشند.

[١٢] - چه/s a چو.