ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٢ - فصل در علم فقه و تفقه در دين

و از آنچه گفتيم گمان نكنى كه ايمان خواصّ مؤمنان به خدا و روز آخرت از راه جدلهاى متكلّمين و دليلهاى مجادلين‌[١] است، هيهات هيهات! بلكه خدا را شناخته‌اند از راه عقل و شرع با يكديگر و از رهگذر اجتماع نور داخلى با نور خارجى مانند اجتماع نور چشم با نور آفتاب در ديدن چيزها. و[٢] به مانند چنين عقلى كه گفتيم در قرآن مجيد اشاره شده كه فرموده‌اند: «يَكادُ زَيْتُها يُضِي‌ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلى‌ نُورٍ»[٣] چه مراد از نور عَلى‌ نور نورِ عقل است كه مؤيّد نور شرع باشد.

و در حديث وارد شده است‌[٤] كه: علم آن نيست كه از راه كثرت تعلّم‌[٥] حاصل شده باشد، بلكه علم عبارت از نورى است كه خداى عزّ وجلّ‌]m .a ٨[ مى‌اندازد آن را در دل هركه اراده هدايت آن دارد[٦].

و[٧] هرگاه از براى بصير بعد از متابعت شرع و عقل‌[٨] حكم مسأله ظاهر شود به حيثيّتى كه شبهه‌اى و شكّى نماند اخذ به آن نموده شكر خداى عزّ وجلّ‌[٩] بجاى‌[١٠] مى‌آورد[١١]. و اگر حكم مسأله مشتبه باشد علم آن را حواله به خدا و رسول و ائمّه هُدى‌ سلام اللَّه عليهم نموده عمل به احتياط مى‌نمايد و در چنين صورتى فتواى جزم نمى‌دهد.

حضرت امام جعفر صادق ٧ فرموده‌اند[١٢] كه: وبال است‌[١٣] بر شما آنكه حكم كنيد[١٤] به آنچه از ما نشنيده باشيد[١٥].

[١] - مجادلين/a مجادلتى.

[٢] -a - و.

[٣] - نور: ٣٥.

[٤] -a s - است.

[٥] - تعلّم/s تعليم.

[٦] - منية المريد: ١٥٠.

[٧] -s - و.

[٨] - شرع و عقل/s عقل و شرع.

[٩] -s a + را.

[١٠] - بجاى/s بجا.

[١١] - مى‌آورد/s a مى‌آورده.

[١٢] - فرموده‌اند/s a فرمودند.

[١٣] - وبال است/s وبالى است.

[١٤] - كنيد/a كند.

[١٥] - الكافي ٢: ٤٠٢ ضمن ح ١.