ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٦٥ - فصل سجود

خداى عزّ وجلّ او را به نور جمال خود و در زير سايه بزرگوارى خودش مى‌دارد و جامه برگزيدگان خود را به وى مى‌پوشاند. و ركوع اوّلين است و سجود دومين است و هركه اتيان به معناى اوّل كند صلاحيّت دومين را به هم مى‌رساند. و در ركوع ادب است و در سجود نزديكى وهركه ادب را خوب بجاى نياورد صلاحيّت نزديكى نمى‌دارد. پس ركوع كن ركوع كسى كه به دل خشوع و افتادگى كند از براى خدا و در تحت سلطنت او ترسان باشد و به اعضا پستى نمايد پستىِ كسى كه ترسان و غمگين باشد بر آنچه از وى فوت مى‌شود از فايده ركوع كنندگان.

و حكايت است كه ربيع بن خُثيم اوّل شب تا به‌[١] صباح به يك ركعت نماز مشغول مى‌بود و به‌[٢] بى‌خوابى مى‌گذرانيد. و وقت صباح كه مى‌شد ناله مى‌كشيد و مى‌گفت:

آه! مخلصان پيشى گرفتند و ما در ميان راه مانديم.

و بعد از آنْ آن حضرت فرمودند[٣]: استيفاى ركوع را بكن به اينكه پشت خود را هموار گردان و مرتبه خود را پست دان از قيام به خدمت او مگر به عون و توفيق او. و بگريز به دل از وسواسها و فريبها و مكرهاى شيطان؛ زيرا كه خداى عزّ وجلّ بلند مرتبه مى‌سازد بندگان را به قدر تواضع ايشان مَر خدا را و راهنمايى مى‌كند ايشان را به اصل تواضع و شكستگى به حسب ظاهر و باطن به قدر ظهور عظمت او بر باطنهاى ايشان‌[٤].

فصل [سجود]

بعد از آن فرود آى به سجود و اين اعلى‌ مراتب افتادگى است، پس عزيزترين اعضا را كه روست جاى بده در ذليل‌ترين چيزها كه خاك است. و اگر ميسّر باشد كه در ميان رو و خاك حايلى نباشد تا سجده بر زمين كنى اين كار را بكن كه بيشتر

[١] -a - به.

[٢] -m - به.

[٣] -a s + كه.

[٤] - مصباح الشريعة: ٨٩ باب ٤٠.