ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٤١ - فصل در فوائد مال و آفات آن

دوم: آن است كه صرف مردم كند. و آن چهار قسم است: صدقه و مروّت و حفظ عِرض و مزد خادم گرفتن. امّا صدقه ثوابِ آن مخفى نيست و در خبر آمده كه: غضب خداى عزّ وجلّ را فرو مى‌نشاند.

و امّا مروّت مراد آن است كه صرف كند مال را به توانگران و نجيبان در ضيافت و هديه و اعانت و همراهى ايشان و آنچه به سبب آن تحصيل برادران و دوستان نمايد و كسب صفت بخشندگى كند؛ زيرا كه موصوف به جود نمى‌شود مگر كسى كه احسان به معروف كند و طريق جوانمردى ومردمى را[١] سلوك نمايد. و ثواب اين نيز عظيم است و اخبار بسيار در فضيلت هديه و ضيافت و اطعامِ طعام وارد شده و در هيچ خبرى شرط نشده كه اينها با پريشانى و احتياج خوب است بلكه مطلق است و شامل اغنيا نيز هست.

و امّا حفظ عِرض مراد آن است كه صرف مال كند از براى دفع هَجو شاعران و عيب كردن سفيهان و كوتاه ساختن زبان ايشان و دفع شرّ آنها. و فايده اين با آنكه‌[٢] عجالةً ظاهر مى شود در دين نيز فايده‌ها دارد.

حضرت‌[٣] پيغمبر ٦ فرمودند: آنچه را آدمى از مال به آن‌[٤] حفظ عِرض كند از براى آن ثواب صدقه دارد[٥].

و امّا فايده صرف كردن مال به خادم آن است كه آدمى را حوايج بسيار مى‌باشد و اگر خود مباشر آنها شود اوقاتش ضايع مى‌شود و دشوار مى‌گردد بر آن سلوك راه آخرت به فكر و ذكرى كه عالى‌ترين مقامات سالكان است.

نوع سيُم: آن است كه صرف شخص معيّنى نمى‌كند بلكه به آن تحصيل خير عامّى‌

[١] -a - و مردمى را.

[٢] - آنكه/a اينكه.

[٣] - حضرت/a و حضرت.

[٤] -a - به آن.

[٥] - مجمع البيان ٨: ٢٢٢.