ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٤٢ - فصل در فوائد مال و آفات آن

مى‌نمايد[١] مثل بنا كردن مسجدها و پلها و رباطها و بيمارستان و نصب ظرفهاى آب در سر راه‌ها و غير اينها از وقفهايى كه از براى منفعت مسلمانان است و هميشه بعد از مرگ جارى و باقى مى‌باشد و تا روزگار بى‌شمار جلب بركت‌[٢] دعاى صالحان مى‌كند.

و تمامى اينها فايده‌هاى مال است در دين سواى‌]m .b ٦٥[ فايده‌ها[٣] كه در دنيا عجالةً مى‌دارد از خلاصى از خوارىِ سؤال و حقارت فقر و تحصيل عزّت و بزرگى در ميان مردم و تحصيل برادران و ياران و دوستان و وقار و وقع در دلها.

و امّا آفات مال منقسم مى‌شود به دينى و دنيوى؛ امّا آفات دينى بر سه نوع است:

اوّل: آنكه به معصيتها مى‌كشاند زيرا كه شهوتها روز به روز تقاضاى چيزها مى‌كنند. و وقتى كه آدمى عاجز است گاه مى‌باشد كه معصيت نمى كند چنانچه گفته‌اند: از جمله عصمتها آن است كه آدمى دسترس نداشته باشد. و[٤] هرگاه آدمى مأيوس باشد از نوع معصيتى‌[٥] رغبت به آن معصيت نمى‌كند و اگر قدرتى در خود يابد رغبت به آن مى‌كند. و مال نوع قدرتى است كه باعث معصيت و فجور را به حركت‌[٦] مى‌آورد[٧]. اگر بنده موافق خواهشها عمل كند هلاك مى‌گردد و اگر صبر كند در سختى‌ها مى‌افتد و صبر كردن با قدرت دشوارتر و فتنه‌هاى هنگام خوشى عظيم‌تر از فتنه‌هاى اوقات تنگى مى‌باشد.

دوم: آنكه به تنعّم در مباحات مى‌كشاند و اين مرتبه‌اى است كه كم كسى با وجود مال ضبط خود كند. و صاحب مال كى قادر است كه نان جو بخورد و جامه درشت بپوشد وترك كند طعامهاى لذيذ را چنانچه حضرت سليمان درايّام پادشاهى مى‌كرد و

[١] - مى‌نمايد/a نمايد.

[٢] -a + و.

[٣] - فايده‌ها/a فايده‌هاى.

[٤] -a - و.

[٥] -a + كه.

[٦] -a + در.

[٧] -a + و.