ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٤٤ - فصل در فوائد مال و آفات آن

است كه از غير حلال مأخوذ[١] شود. گفتند: اگر از حلال اخذ شود[٢]؟ فرمودند: در غير مصرف صرف شود. گفتند: اگر در مصرف صرف شود؟ فرمودند[٣]: اصلاح آن باز مى‌دارد از ياد خدا[٤].

و اين آن مرضى است كه صعب است؛ زيرا كه اصل عبادات و لُبّ و سرّ آن ياد خدا وفكر در عظمت آن است واين مستدعى دل فارغ است. وصاحب زراعت صبح وشام در فكر نزاع با اكّار و حساب و خيانت آن مى‌باشد. و با شريكان در آب و حدود زمين‌]m .a ٧٥[ در گفتگو و با اتباعِ پادشاه بر سر خراج در خصومت و با مزدوران در تقصير در عمارت در منازعه مى‌باشد. و صاحب تجارت هميشه در فكر خيانت شريك و سود را به تنهايى برداشتن و تقصير در عمل و ضايع گردانيدن مال مى‌باشد.

و هم‌چنين صاحب گلّه و ساير اصناف مالها.

و دورترين آنها از كثرت شغل نقدى است كه گنج گذاشته شده باشد در زير زمين و صاحب گنج نيز هميشه در آن فكر است‌[٥] كه در چه چيز آن را صرف كند و به چه كيفيّت حفظ آن نمايد و مى‌ترسد كه احدى بر آن مطّلع شود و در دفع طمع مردم از آن مى‌كوشد. و بِأيّ حال وادى افكار مردم دنيا نهايتى ندارد و كسى كه قوت يك روزه يا يك ساله دارد از جميع اين آفتها به سلامت است. و آنچه مذكور شد[٦] آفاتى بود كه متعلّق به دين است، و سواى اينها صاحبان مال رنجها مى‌كشند از ترس و اندوه و غم و غصّه و تعب در دفع حاسدان و حفظ مال و كسب آن، پس ترياكِ مال- كه بِدان دفع آفات توان نمود- آن است كه به قدر قوت را بردارد و باقى را در خيرات صرف كند، و آنچه غير اين است زهر كشنده است.

[١] - مأخوذ/a s اخذ.

[٢] -a s - گفتند اگر ... شود.

[٣] -s a + كه.

[٤] - مجموعة ورّام ٢: ١١٨.

[٥] - است/a s هست.

[٦] - شد/s a شده.