ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٠٧ - فصل در اينكه نيت بهتر از عمل است

فصل [در اينكه نيت بهتر از عمل است‌]

در حديث مشهور وارد شده از حضرت پيغمبر ٦ كه فرمودند: نيّت مؤمن بهتر است از عمل آن. و نيّت كافر بدتر است از عمل آن‌[١]. و هر عمل كننده‌اى عمل مى‌كند بر نيّت خود[٢].

و فقها در معناى اين حديث خلاف بسيارى كرده‌اند. و مؤلّف حقايق مى‌گويد:

آنچه از براى من ظاهر شده آن است كه چون مؤمن نيّت خيرات بسيار مى‌دارد و وقت عمر مساعدت به عمل به‌[٣] آنها نمى‌كند پس ثوابى‌[٤] كه مترتّب‌[٥] بر نيّتهاى او مى‌شود بيش از ثوابى است كه بر عملهاى او مترتّب مى‌شود[٦].

و نيز[٧] مؤمن نيّت مى‌دارد كه عبادات او به بهترين وجهى واقع شود از براى آنكه ايمان او مقتضى اين است. و هرگاه مشغول به عمل شد و چنانچه مى‌خواهد از براى او ميسّر نشد پس اتيان به آنها چنانچه بايد نمى‌شود، پس نيّت‌]m .a ٤٩[ او هميشه بهتر است از آنچه عمل مى‌كند[٨] در هر عبادتى.

و حضرت امام محمّد باقر ٧ اشاره به اين معنا فرموده‌اند در آن مقام كه گفته‌اند:

نيّت مؤمن بهتر است از عمل او از براى آنكه چيزى چند از خيرات نيّت مى‌دارد كه به آن نمى‌رسد. و نيّت كافر بدتر از عمل اوست از براى آنكه كافر نيّت شرّ مى‌دارد و آن مقدار شرّ مى‌خواهد[٩] بجاى آورد كه به آن نمى‌رسد[١٠].

و شخصى به حضرت امام جعفر صادق ٧ گفت كه: از شما شنيده‌ام نيّت مؤمن‌

[١] -s m - آن.

[٢] - الكافي ٢: ٨٤ ح ٢. مشكاة الأنوار: ٢٥٧.

[٣] - به/s a بر.

[٤] - ثوابى/a ثوابها.

[٥] - مترتّب/a مرتّب!

[٦] - مى‌شود/s شود.

[٧] -a + فرمودند.s + فرموده.

[٨] -a + و.

[٩] -a s + كه.

[١٠] - علل الشرائع ٢: ٥٢٤ ح ٢.