ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٣٩ - فصل در تسلط شهوت فرج

طعام نخورد تا وقتى كه اشتهاى آن به هم رسد و دست از خوردن بدارد و حال آنكه اشتهاى آن داشته باشد.

فصل [در تسلّط شهوت فرج‌]

و امّا تسلّط شهوت فرج بر آدمى از براى بقاى نسل و پايندگىِ وجود اوست. و از براى آن است كه ادراك لذّت آن را بكند تا لذّتهاى آخرت را به آن قياس‌[١] كند؛ زيرا كه اگر لذّت جِماع‌[٢] پاينده باشد عظيم‌ترين لذّتهاى جسد خواهد بود چنانچه الم آتش عظيم‌ترين المهاى جسد است، پس ترسانيدن و امّيدوار گردانيدن‌[٣] مردم را به سعادتها مى‌رساند، و آن دو حاصل نمى‌شود مگر به الم محسوس و لذّتى كه ادراك كرده شود.

پس فايده شهوت اين است، امّا اگر ضبط آن نشود و مغلوب نگردد و به حدّ اعتدال برنگردد[٤] آن مقدار آفت در آن هست‌]m .b ٣٣[ كه دنيا و دين را هلاك مى‌سازد از براى آنكه در شهوت نيز افراط و تفريط مى‌باشد؛ و افراطش آن است كه بر عقل غالب مى‌شود تا آنكه همّت آدمى صرف مى‌شود در تمتّع از زنان و كنيزان برداشتن و از سلوك راه آخرت محروم مى‌شود، يا آنكه بر دين غالب مى‌شود[٥] تا آنكه مى‌كشاند به سهل شمردن امرهاى زشت و قبيح. و در كسى كه وَهم او بر عقلش غالب‌[٦] باشد گاه مى‌باشد كه اين شهوت منتهى مى‌شود به عشقى كه حيوانات چهارپا مى‌دارند؛ آن‌[٧] عشقى كه از غلبه شهوت ناشى مى‌شود و وَهم عقل را فرمانبردار خدمت شهوت مى‌سازد و حال آنكه عقل از براى آن آفريده شده كه چيزها فرمانبردار

[١] - قياس/s a تمييز.

[٢] - اگر لذّت جماع/s a لذّت جماع اگر.

[٣] - گردانيدن/s a كردن.

[٤] -a - و به حدّ اعتدال برنگردد.

[٥] -a - يا آنكه بر دين غالب مى‌شود.

[٦] - بر عقلش غالب/a غالب بر عقلش.

[٧] -a s + چنان.