ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٩٩ - فصل در صبر در مصائب

مى‌نويسد خداى عزّ وجلّ از براى وى نهصد درجه، ميان هر درجه‌اى تا درجه ديگر مقدار مسافت ميان قعر زمين تا منتهاى عرش باشد[١].

و از حضرت امام محمّد باقر ٧ مروى است كه: صبر دو صبر است: صبر بر بلا كه خوب و پسنديده است. و صبر از حرامهاست و اين بهتر است از اوّل‌[٢].

فصل [در صبر در مصائب‌]

اگر كسى سؤال كند كه: به چه چيز به درجه صبر مى‌توان رسيد و حال آنكه اختيارى با بنده نيست و مضطر است خواهى نخواهى؟ و اگر مراد آن است كه در نفس بنده كراهت مصيبت نباشد اين خود داخل تحت اختيار نيست؟

جواب گوييم كه: بنده از مقام صابران بيرون مى‌رود به جزع كردن و جامه چاك نمودن و بر روى زدن و بسيار شكوه كردن و اظهار ملال نمودن و تغيير عادت دادن در جامه و فرش و طعام و مانند اينها، و اينها امرى است كه داخل در تحت اختيار است و سزاوار آن است كه از تمامى آنها[٣] اجتناب و اظهار رضا[٤] به قضاى الهى بنمايد و بر عادتى كه داشت باقى مانَد و اعتقاد كند كه امانتى نزد وى بوده و ردّ شده. و غمگين شدن و گريه كردن بنده را از حدّ صابران بيرون نمى‌برد از براى آنكه اين از لوازم بشريّت است و آدمى تا هنگام مرگ منفكّ از اين نمى‌باشد. و از براى اين است وقتى كه‌[٥] ابراهيم فرزند حضرت پيغمبر ٦‌[٦] فوت شد اشك از چشمهاى مبارك آن حضرت روان شد، پس كسى گفت: آيا نهى نكرده‌اى ما را از اين؟ فرمودند: اين از

[١] - الكافي ٢: ٩١ ح ١٥. مجموعة ورّام ١: ٤٠. مسكّن الفؤاد: ٥١. الجامع الصغير ٢: ١١٤ ح ٥١٣٧.

[٢] - الكافي ٢: ٩١ ح ١٤. و با اندكى تفاوت در مشكاة الأنوار: ٦٣.

[٣] - آنها/s اينها. درm هم مى‌توان اينگونه خواند.

[٤] - رضا/m رضاى.

[٥] - وقتى كه/s a كه وقتى.

[٦] -m - ٦.