ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٨٦ - فصل در اينكه توكل به قوت قلب و يقين بنا مىشود

رحمت من مأيوسند. و بَدا حال كسى كه معصيت مرا كرده و پاس مرا نداشته باشد[١].

فصل [در اينكه توكل به قوت قلب و يقين بنا مى‌شود]

بدان كه هركه اعتقادِ[٢] جزم داشته باشد به آنكه فاعلى به غير خدا نيست و آنكه ميلى از بدى و قوّتى بر خوبى نيست مگر به عون خدا و آنكه تمامى علم‌[٣] و قدرت بر كفايت مهمّات بندگان از براى خداست‌]m .a ٩٨[ و تمامى مهربانى و عنايت و رحمت به تمامى بندگان و به يك يك از ايشان با خداست و آنكه وراى نهايت قدرتِ او قدرتى و وراى نهايت علمِ او علمى و وراى نهايت عنايتِ او عنايتى نيست البتّه كه دل او اعتماد بر خداى عزّ وجلّ به تنهايى مى‌كند و ملتفت به غير او و به خود نمى‌شود.

و هركه اين را در خود نيابد سببش يكى از دو چيز است: يا ضعف يقين است و يا ضعف و مرض قلب است كه جُبن بر او مستولى شده و به سبب خيالهاى باطل كه بر وى غالب شده منزجر گرديده، زيرا كه گاه مى‌باشد كه دل به متابعت خيال و[٤] اطاعت آن منزجر مى‌شود بدون نقصان يقين، مثل آنكه منزجر مى‌شود از خوابيدن با مرده در قبر يا در جامه‌[٥] خواب با آنكه از ساير جمادات نفرت نمى‌گيرد. پس توكّل تمام نمى‌شود مگر به قوّت قلب و قوّت يقين؛ زيرا كه به‌[٦] اين دو با يكديگر[٧] دل آرميده و مطمئن مى‌شود و آرميدگى در قلب امرى است و يقين امرى است ديگر. و بسيار يقين مى‌باشد كه با وى اطمينان نمى‌باشد چنانچه خداى تعالى‌ به حضرت ابراهيم‌

[١] - الكافي ٢: ٦٦ ح ٧. أمالي الطوسي: ٥٨٤ ح ١٣. عدّة الداعي: ١٢٣.

[٢] -a + كند و.

[٣] - علم/a حكم.

[٤] -a - و.

[٥] -s + در!

[٦] -a s - به.

[٧] - با يكديگر/s يكبار.