ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤١٧ - فصل در نيت حج و تجارت با هم

و اين امرى است پنهان و[١] در غايت ابهام، و كم عملى است كه از امثال اين‌[٢] سالم باشد و كم كسى به اين آگاه مى‌شود. و جمعى كه از اين غافلند در آخرت حسنات خود را سيّئات خواهند ديد، در قرآن مجيد وارد شده: «وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ»[٣] يعنى ظاهر شد از براى ايشان از جانب خدا چيزى را كه گمان نداشتند. و وارد شده: «وَ بَدا لَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا» يعنى بدىِ آنچه كرده‌اند ظاهر شد از براى ايشان‌[٤] و واقع شد[٥] «وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً»[٦] يعنى ايشان گمان داشتند كه خوب مى‌كنند. و در باب مذمّت غرور اشاره به امثال اينها شد.

فصل [در نيت حج و تجارت با هم‌]

بدان كه اجماع امّت است بر اينكه هركه به حجّ رود و با حجّ تجارتى كند حجّ او صحيح است و ثواب خواهد داشت با آنكه سفر او خالص نيست از براى حجّ. و وجه دراين آن است كه تجارت تحصيل رزق است واين نيز عبادت است چنانچه‌[٧] گذشت.

و دانستى كه نيّت خيرات متعدّده موجب تعدّد ثواب است به قدر نيّتها، و وجه در اين آن نيست كه بعضى گمان كرده‌اند كه‌[٨] تاجر وقتى ثواب اعمال حجّ به آن داده مى‌شود كه به مكّه برسد و تجارت او موقوف بر رسيدن مكّه نيست، پس حجّ او خالص است و آنچه مشترك است طول مسافت است و ثوابى در طول مسافت نيست هرگاه قصد تجارتى‌[٩] داشته باشد. و وجه در اين آن نيز نيست كه گمان كرده‌اند كه هرگاه حجّ محرّك اصلى باشد و]m .b ٦٩[ غرض تجارت از قبيل معين و تابع باشد

[١] -s a - و.

[٢] -a + امور.

[٣] - زمر: ٤٧.

[٤] -s - ايشان.

[٥] - شد/s a شده.

[٦] - كهف: ١٠٤.

[٧] - چنانچه/s چنانكه.

[٨] -s - كه.

[٩] - تجارتى/s a تجارت.