ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٩٧ - فصل در تكبر

مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ»[١] يعنى آن چنان خدايى كه همه چيز را خوب آفريده و ابتداى آفرينش آدم را از خاك نموده و بعد از آن نسل آدم را از آب گنديده خوارى گردانيده.

و امّا علاج تكبّر به جمال آن است كه نظر كند به باطن خود آن نظرى را كه عُقلا مى‌كنند تا ببيند از چيزهاى قبيح و رسوا چيزى چند كه به جمال‌[٢] خود باليدن بر او مكدّر شود، از براى آنكه پليدى‌ها در[٣] جميع اجزاى او سرايت نموده چنانچه غايط در روده‌ها و بَول در[٤] بَولدان و مادّه غليظ در بينى و مادّه رقيق در دهان و چرك در گوش و خون در رگها و خونابه و جِرم در تحت جِلد و بوى بد در زير بغل. و روزى يك مرتبه يا دو مرتبه‌[٥] ازاله غايط به دست خود مى‌كند و روزى يك مرتبه يا دو مرتبه به بيتُ الخَلاء تردّد مى‌نمايد[٦] از براى آنكه بيرون آيد از اندرون او چيزى كه اگر به چشم ببيند آن را پليد خواهد شمرد چه جاى آنكه دست بر او بمالد يا آن را ببويد.

و ديگر آنكه اوّل مرتبه از چيزهاى پليدِ بد هيئت آفريده شده مانند نطفه و خون حيض. و بيرون آمده است از مجراى بَول به رحمى كه ممرّ خون حيض و مجراى پليدى‌هاست. و اگر چنانچه در ايّام حيات يك روز خود را پاكيزه نكند و نشويد بوهاى بد و كثافتها در او پيدا مى‌شود و به زودى اجلش رسيده مردارى مى‌شود كه كثيف‌تر از هر كثافتى باشد.

و امّا تكبّر به زور و قوّت علاجش آن است كه بداند چيزهايى را كه بر آن مسلّط شده از ناتوانى و مرضها. و بداند كه اگر يك رگ از رگهاى بدن او به درد آيد عاجزتر از هر عاجزى‌[٧] و خوارتر از هر خوارى خواهد بود. و اگر چنانچه مگسى چيزى از او[٨]

[١] - سجده: ٧ و ٨.

[٢] - به جمال/a كمال.

[٣] - در/a s از.

[٤] -a s - بول در.

[٥] -s a - يا دو مرتبه.

[٦] - تردّد مى‌نمايد/a مى‌رود.

[٧] - عاجزى/a عاجز.

[٨] - چيزى از او/a از او چيزى.