ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٤٤ - فصل در اسباب بدى خاتمه

در نزد شما از خدا و رسول خدا و جهاد در راهِ او پس انتظار بكشيد تا امر خدا- كه مرگ باشد- بيايد.

و امّا سبب سيُم: بسيارى معصيت است اگرچه ايمان قوى باشد. و بيان اين آن است كه سبب ارتكاب معاصى غلبه شهوتهاست و ثابت بودن آنها در دل به كثرت انس و عادت. و تمام آنچه آدمى در مدّت عمر انس به آن گرفته در وقت مرگ به خاطرش مى‌آيد، پس اگر بيشتر ميل او به طاعات است بيشتر آنچه در وقت مرگ نزد او حاضر مى‌شود طاعت خداست. و اگر بيشتر ميل او به معصيتهاست در وقت مرگ غالب بر دل او ذكر معاصى است.

و بسيار باشد كه در وقت غلبه شهوتى از[١] شهوتهاى دنيا و معصيتى از معصيتها[٢] قبض روح او بشود و دل او وابسته به او[٣] باشد و از خدا محجوب بماند، پس كسى كه ارتكاب گناه ننمايد مگر گاه به گاهى از اين خطر دورتر است. و هم‌چنان كه آدمى در خواب نمى‌بيند مگر آنچه را در تمامىِ عمر انس به آن گرفته و شبيه باشد به آنچه‌[٤] در بيدارى مشاهده نموده، هم‌چنين در وقت جان كندن و حالتى كه مقدّم بر آن مى‌باشد از بيهوشى متذكّر چيزهاى مأنوس مى‌شود[٥] و در دل جاى مى‌گيرد چرا كه مرگ شبيه است به خواب.

و بسيار باشد كه غلبه انس آن به‌[٦] خواهشهاى دنيوى سبب آن شود كه صورت قبيحى در دلش متمثّل شود و طبعش به آن رغبت كند و قبض روح او[٧] در آن حالت بشود. و مراد از بدى خاتمه اين است اگرچه‌[٨] اصل ايمان باقى باشد. و هركه خواسته‌

[١] -a - شهوتى از.

[٢] -a s - از معصيتها.

[٣] - او/s a آن.

[٤] - آنچه/a s آن.

[٥] - مى‌شود/a مى‌باشد.

[٦] - آن به/s a به آن.

[٧] - او/m آن.

[٨] - چه/a چو.