ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٣٨٧ - فصل در اينكه تحصيل اسباب با توكل منافات ندارد

فرمودند[١]: «أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى‌ وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي»[٢] يعنى‌[٣] آيا تصديق نمى‌كنى؟

فرمودند: تصديق مى‌كنم امّا مى‌خواهم كه دلم‌[٤] مطمئن باشد[٥].

و بسيار كسى مطمئن مى‌باشد و آرام نمى‌دارد مثل ساير اصحاب ملّتها و مذهبها؛ زيرا كه يهودى دلش به يهودى بودن مطمئن مى‌باشد و هم‌چنين نصرانى امّا هيچ كدام به هيچ وجه يقين ندارند بلكه تابع ظنّ و آنچه دلهاى ايشان خواهد شده‌اند و حال آنكه از جانب خداى عزّ وجلّ راهنمايى ايشان شده و هدايت سبب يقين است ليكن از هدايت اعراض كرده‌اند.

و حضرت امام موسى‌ كاظم ٧ در آيه‌ «وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ»[٦] فرمودند:

توكّل بر خدا[٧] مراتب دارد؛ از آن جمله آن است كه: توكّل كنى بر خدا در جميع امور و هرچه با تو كند از وى راضى باشى و دانى كه چيزى از خير و فضل نيست كه به تو نرسانيده باشد و بدانى‌[٨] حكم در اين با خداست، پس توكّل كنى بر وى به اينكه همه كارى را به آن واگذارى و اعتماد[٩] در اين و در غير اين بر وى كنى‌[١٠].

و شايد كه ساير مراتب توكّل‌[١١] آن باشد كه در بعضى امور توكّل بر خدا كند و در بعضى نكند و تعدّد مراتب توكّل به حسب كثرت و قلّت امورى باشد كه در آنها توكّل واقع مى‌شود.

فصل [در اينكه تحصيل اسباب با توكل منافات ندارد]

بدان كه بعضى از مردم گمان كرده‌اند كه معناى توكّل ترك كسب كردن است به بدن‌

[١] - فرمودند/a s فرمود.

[٢] - بقره: ٢٦٠.

[٣] -a s - يعنى.

[٤] -s - دلم.

[٥] - دلم مطمئن باشد/a مطمئن باشد دل من.

[٦] - طلاق: ٣.

[٧] -a + چند.s + و.

[٨] -a + كه.

[٩] - اعتماد/s a اعتمادى.

[١٠] - الكافي ٢: ٦٥ ح ٥. مشكاة الأنوار: ٤٩.

[١١] -a + به.