ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٨٨ - باب سيم در تفكر و تدبر است

و حضرت پيغمبر ٦ فرمودند: تفكّر يك ساعت بهتر است از عبادت يك سال‌[١].

و حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه‌[٢] فرمودند: تفكّر دعوت مى‌كند به نيكى و عمل به آن كردن‌[٣].

و نيز فرمودند: آگاه ساز به فكرْ دل خود را. و دور گردان پهلو را در شب از بستر خواب. و از خدا پرهيز كن‌[٤].

و حضرت امام جعفر صادق ٧ فرمودند: بهترين عبادتها مداومت نمودن است بر فكر در خدا و در قدرت او[٥].

و مراد آن حضرت از تفكّر در خدا تفكّر در ذات خدا نيست از براى آنكه منع از اين شده؛ زيرا كه مورث حيرت و دهشت‌[٦] و اضطراب عقل است، بلكه مراد از اين نظر كردن است به افعال خدا و عجايب صنع و بدايع امر او در مخلوقات، چرا[٧] كه اينها دلالت بر]m .b ٨٣١[ بزرگوارى و عظمت و تقدّس و علوّ او مى‌كنند[٨]، و دلالت مى‌كنند بر كمال علم و حكمت او و بر جارى بودن مشيّت و قدرت و احاطه وى بر اشيا و معيّت او با آنها و اين تفكّر صاحبان عقل است، خداى عزّ وجلّ فرموده: «إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ* الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى‌ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ»[٩] يعنى در آفريدن آسمانها و زمين و آمد شد شب و روز در عقب يكديگر آياتى است از براى صاحبان عقل، آن كسانى كه در حالت ايستادن و نشستن و در

[١] - تفسير العيّاشي ٢: ٢٠٨ ح ٢٦ از امام جعفر صادق ٧.

[٢] - سلام اللَّه عليه/s ٧.

[٣] - الكافي ٢: ٥٥ ح ٥. مشكاة الأنوار: ٨١.

[٤] - الكافي ٢: ٥٤ ح ١. أمالي المفيد: ٢٠٨ ح ٤٢.

[٥] - الكافي ٢: ٥٥ ح ٣.

[٦] - دهشت/a وحشت.

[٧] - چرا/a s زيرا.

[٨] - مى‌كنند/a مى‌كند.

[٩] - آل عمران: ١٩٠ و ١٩١.