ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٣٣ - فصل در عيبهاى نفس و بصيرت به آن

خود[١] بينا مى‌گرداند. و هركه بصيرت او كامل باشد عيبهاى او بر آن‌[٢] پنهان نمى‌باشد.

و هرگاه عيبها را دانست ممكن است كه علاج آن را بكند، ولكن‌[٣] اكثر مردم به عيبهاى خود جاهلند و خارى اگر در چشم برادر مؤمنى باشد مى‌بينند و ساق درختى كه در چشم خودشان باشد نمى‌بينند!

پس هركه خواهد بر عيب خود مطّلع شود بايد كه دوستى بگيرد راستگو و دانا و صاحب دين و او را ناظر بر خود سازد تا ملاحظه احوال و افعال او بكند، و هرچه آن‌[٤] دوست را خوش نيايد از اخلاق و افعال و عيبهاى باطنى و ظاهرى او را آگاه سازد، يا آنكه استفاده اطّلاع بر عيبهاى خود از زبان دشمنان بنمايد؛ زيرا كه به چشم غضب اظهار عيبها[٥] مى‌شود چنانچه گفته‌اند:

يعنى كسى كه از شخصى‌[٧] خوشنود است ديده او از ملاحظه عيب آن كُند مى‌باشد.

و هرگاه ناخوشنود است‌[٨] همه عيبها را ملاحظه مى‌نمايد و ظاهر مى‌سازد.

و شايد كه انتفاع آدمى از دشمنى كه دل‌[٩] او از بغض ممتلى باشد و ذكر عيبهاى او كند بيشتر باشد از انتفاع از دوستى كه مساهله نمايد و مدح و ثنا كند و عيبهاى او را از آن پنهان سازد، ليكن‌[١٠] طبيعت هركس به اين حال‌[١١] آفريده شده كه تكذيب دشمن نمايد و آنچه او گويد حمل بر حسد كند، امّا دانا خالى از آن نيست كه از قول دشمن منتفع شود از براى آنكه بدى‌هاى او البتّه بر زبان دشمنان منتشر مى‌شود. يا آنكه‌

[١] -m - خود.

[٢] - آن/a او.

[٣] - ولكن/m وليكن.

[٤] - آن/s a اين.

[٥] - اظهار عيبها/s a اظهار بر عيبهاى خود.

[٦] -s a - و.

[٧] - شخصى/a كسى.

[٨] - ناخوشنود است/a s خوشنود نيست.

[٩] - دل/s a بر.

[١٠] - ليكن/a s وليكن.

[١١] - حال/a s حالت.