ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٣١ - فصل در تهذيب اخلاق با مجاهده

چنين نباشد، بلكه سزاوار آن است كه عَلَى الدَّوام و تمامى عمر اين چنين باشد و هرچند عمر زيادتر[١] شود فضيلت در نفس راسخ‌تر و كامل‌تر گردد. و از براى اين است كه از پيغمبر ٦ چون سؤال از سعادت واقع شد فرمودند كه: سعادت عمر دراز است در طاعت خدا[٢]. و از اين راه بود كه انبيا و اوليا كراهت از موت داشتند چراكه دنيا مزرعه آخرت است و هرچند از رهگذر طولِ عمر عبادت بيشتر باشد ثواب وافى‌تر[٣] و نفس صافتر و پاكيزه‌تر و خُلقها قوى‌تر و راسخ‌تر خواهد بود.

و مقصود از عبادتْ تأثير نمودن آنهاست در دل. و قوّت آثار عبادات به كثرت مواظبت بر آنهاست. و منفعت و فايده اخلاق آن است كه محبّت دنيا از دل زايل شود و محبّت خداى عزّ وجلّ در آن راسخ گردد تا آنكه هيچ چيز در نزد او محبوبتر از لقاى خداى عزّ وجلّ‌[٤] نباشد. و هر صفتى كه در دل ظاهر مى‌شود اثر آن به اعضا مى‌رسد و بر وفق آن صفت حركت مى‌نمايد. و هر فعلى كه بر اعضا جارى مى‌شود اثرى از آن به دل مى‌رسد.

و كسى كه طالب پاكيزگى نفس است به عبادت يك روز به مطلب نمى‌رسد و از معصيت يك روز از آن محروم نمى‌شود، امّا يك روز را تعطيل كردن به تعطيل روز ديگر مى‌كشاند، و هم‌چنين تا آنكه آهسته آهسته نفس انسى به كاهلى مى‌گيرد و ترك تحصيل يكباره مى‌نمايد. و بعضى معصيتهاى صغير به بعضى مى‌كشاند تا آنكه به خرابى و بطلان اصل ايمان در آخر عمر منجر مى‌شود و[٥] اصل سعادت‌[٦] فوت‌

[١] - زيادتر/s a درازتر.

[٢] - مانند آن در الجامع الصغير ١: ٣٠٧ ح ٢٠٠٨. كنز العمّال ١٥: ٦٦٦ ح ٤٢٦٤٦.

[٣] - وافى‌تر/s وافرتر.

[٤] - عزّ وجلّ/a s تعالى‌.

[٥] -s m - منجر مى‌شود و.

[٦] - درm « سعادات» هم خوانده مى‌شود.