ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٤٢ - فصل در زبان و آفات آن

وحضرت پيغمبر ٦ فرمودند: نظر كردن تيرى است زهرآلود[١] از تيرهاى شيطان كه بر ناوك سينه مى‌رسد؛ پس هركه ترك كند نظر كردن را[٢] از ترسِ خدا عطا مى‌كند خداى عزّ وجلّ به او ايمانى كه شيرينى او را در دل مى‌يابد[٣].

و نيز آن حضرت فرمودند[٤]: بپرهيزيد فتنه دنيا را و فتنه زنان را؛ زيرا كه اوّل فتنه بنى اسرائيل از راه زنان بود[٥].

فصل [در زبان و آفات آن‌]

و امّا زبان از جمله نعمتهاى عظيمه و از لطايف صنعتهاى غريبه است؛ زيرا كه جثّه او كوچك و طاعت و معصيت او عظيم است از براى آنكه ايمان و كفر ظاهر نمى‌شود مگر به گواهى زبان و اين دو نهايت طاعت و نافرمانى است. و نيز هيچ موجودى يا معدومى، خالقى يا مخلوقى، خيالى يا عقلى، ظنّى يا وَهمى نيست مگر آنكه زبان به آن مى‌رسد و متعرّض نفى يا اثبات آن مى‌شود چرا كه هرچه علم به آن مى‌رسد زبان تعبير از آن مى‌كند به حقّ يا باطل و هيچ چيز نيست مگر آنكه علم به آن مى‌رسد. و اين خاصيّتى است كه در ساير اعضا يافت نمى‌شود از براى آنكه چشم در نمى‌يابد مگر رنگها و صورتها را و گوش درنمى‌يابد مگر اصواتِ‌[٦] اجسام را و هم‌چنين ساير اعضا، امّا زبان ميدان وسيعى دارد كه نمى‌توان برابر گردانيد و از براى جولانگاه آن نهايتى و حدّى نيست و از براى آن در خير و در[٧] شرّ جولانگاه وسيعى است.

و هركه آب شيرينِ زبان را رخصت گفتار بدهد و واگذارد آن را در حالتى كه‌

[١] - آلود/a s آلوده.

[٢] -a + به نامحرم.

[٣] - مانند آن در المحاسن ١: ١٠٩ ح ١٠١. الكافي ٥: ٥٥٩ ح ١٢. كتاب من لا يحضره الفقيه ٤: ١٨ ح ٤٩٦٩.

[٤] -a + كه.

[٥] - صحيح مسلم ٨: ٨٩. و به مانند آن در مسند أحمد ٣: ٢٢.

[٦] -m - اصوات.

[٧] -a - در.