ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٠٨ - فصل در نتايج اطاعت از شهوت و غضب

است ظاهر مى‌شود. و[١] به اين چنين قلبى اشاره شده‌[٢] در حديث نبوى كه فرمودند كه:

هرگاه خداى عزّ وجلّ اراده كند به بنده خير را دل او را واعظ و ناصح او مى‌گرداند[٣].

و در خبرى ديگر فرمودند: هركه را از جانب‌[٤] دل واعظى باشد كه پند دهد خواهد بود او را از جانب خدا حافظى كه ضبط او نمايد[٥]. و اين است آن دلى كه ياد خدا در او قرار مى‌گيرد. و[٦] در قرآن مجيد نازل شده: «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»[٧] يعنى آگاه باشيد كه به ياد خدا دلها آرميده مى‌شوند.

و امّا اثرهاى ناپسنديده مانند دودى است تيره كه به آيينه دل رسد و هميشه پى در پى بر روى هم نشيند تا آنكه او را سياه و تيره سازد و بِالكليّة از فيض الهى محروم ماند. و اين است مراد از طبع و رَيْن كه در قرآن كريم وارد شده، خداى عزّ وجلّ فرموده‌اند[٨]: «كَلَّا بَلْ رانَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ»[٩] يعنى بايد كه باز ايستند[١٠] از آن سخن، بلكه پوشيده‌[١١] است سفيدى دلِ ايشان را آنچه كرده‌اند از معصيتها.

و نيز فرموده: «أَنْ لَوْ نَشاءُ أَصَبْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ نَطْبَعُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ»[١٢] يعنى اگر خواهيم معذّب مى‌سازيم ايشان را به گناهانى كه كرده‌اند و مُهر مى‌گذاريم بر دلهاى آنها، پس نمى‌شنوند آيات را به طريقى كه بفهمند و منتفع شوند. و در اين آيه شريفه نشنيدن‌[١٣] و مهر كردن مربوط به گناهان شده، چنانچه شنيدن در آيه ديگر

[١] -a s - و.

[٢] -a s + و.

[٣] - مانند آن در الجامع الصغير ١: ٦١ ح ٣٧٨. كنز العمّال ١١: ٩٥ ح ٣٠٧٦٢.

[٤] - جانب/a غايت.

[٥] - روايت را با اين بيانات در بحار الأنوار ٧٠: ٣٢٦ ببينيد.

[٦] -m - و.

[٧] - رعد: ٢٨.

[٨] -a - اند.

[٩] - مطفّفين: ١٤.

[١٠] - ايستند/a s ايستيد.

[١١] - پوشيده/s a پوشيدن.

[١٢] - اعراف: ١٠٠.

[١٣] -s - نشنيدن.