ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ١٩٦ - فصل در تكبر

هركه را خوفى غالب شود همه كس را بهتر از خود مى‌داند و فضيلت در اين است. در قرآن مجيد واقع شده: «وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ»[١] يعنى مؤمنان آنهايند كه اتيان به طاعتها]m .a ٦٤[ مى‌كنند و مَع هذا بسيار مى‌ترسند كه قبول نشود.

و هركه از جهت نَسبْ تكبّر كند بايد كه علاج قلبش را به دانستن دو چيز بنمايد:

اوّل: آنكه بداند كه اين نهايت نادانى است از آن حيثيّت كه خود را عزيز مى‌شمرد[٢] از راه كمالى كه با ديگرى است و همين مقصود است از شعرى كه گفته‌اند:

يعنى اگر فخر كنى به پدران صاحب شرفْ راست مى‌گويى، امّا بد فرزندى زاييده‌اند كه‌[٤] كمالى ندارد و از كمال ديگران صاحب كمالى مى‌كند. پس هركه تكبّر به‌[٥] نسب مى‌نمايد اگر در صفاتى كه خود دارد خسّت و دنائت دارد چون كمال ديگرى جبر خسّت او را مى‌كند؟! بلكه آن كسى كه متكبّر خود را به آن نسبت مى‌دهد اگر زنده باشد[٦] خواهد گفت كه: فضيلت را من دارم و[٧] تو كيستى؟ و جز اين نيست كه تو كِرمى هستى كه‌[٨] آفريده شده از فضله من كه مَنى باشد.

و دوم: آنكه نسب حقيقى خود را بداند پس پدرش و جدّش را بشناسد، به درستى كه پدر نزديك به او نطفه پليدى است كه از آن به هم رسيده و جدّ دورِ او خاك است كه در نهايت خوارى است. و اين نسب را خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد به او شناسانيده است چنانچه فرموده: «الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ* ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ‌

[١] - مؤمنون: ٦٠.

[٢] - مى‌شمرد/s مى‌شمرند.

[٣] - ولدوا/a ولد!

[٤] -a + خود.

[٥] -s - به.

[٦] -a + و.

[٧] -a - و.

[٨] -a s - كه.