ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٢٤٨ - فصل در خلاصى از آفت مال

اوّل: آنكه مقصود از مال را بداند و بداند[١] كه از براى چه آفريده شده و بداند كه چه احتياج به مال است تا كسب و ضبط نكند مگر قدر حاجت را.

دوم: رعايت مداخل مال را بنمايد تا آنكه از[٢] حرام محض يا آنچه حرام بر وى غالب باشد اجتناب كند[٣] و از راه‌هاى مكروهه كه قادح در مروّت است اجتناب نمايد.

سيُم: رعايت مخارج را بكند و[٤] در خرج كردن ميانه‌روى بكند؛ نه اسراف كند و نه تنگ گيرد، خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد در مدح مؤمنان فرموده: «وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً»[٥] يعنى مؤمنان آن جماعتند كه هرگاه انفاق كنند اسراف نمى‌كنند و تنگ نمى‌گيرند بلكه ميانه‌روى مى‌كنند.

و در حديث نبوى‌[٦] وارد شده كه: هر كه‌[٧] ميانه روى كند پريشان نمى‌شود[٨].

چهارم: آنكه هرچه را از حلال كسب كرده در جايى كه حقّ باشد صرف كند و به غير حقّ صرف نكند؛ از براى آنكه گناه كسب كردن به ناحقّ با صرف كردن در ناحقّ برابر است.

پنجم: آنكه در دادن و ندادن و انفاق و امساك‌[٩] اصلاح نيّت خود بكند؛ پس هرچه را اخذ كند به آن نيّت اخذ كند كه استعانت بجويد به آن بر عبادت، و واگذارد آنچه را وامى‌گذارد به آن نيّت كه به آن‌[١٠] بى‌رغبت و آن را حقير شمرد. و هرگاه اينها را محافظت نمايد وجود]m .a ٨٥[ مال ضررى نمى‌رساند.

[١] -s - و بداند.

[٢] -a - از.

[٣] - كند/a s نمايد.

[٤] -s - و.

[٥] - فرقان: ٦٧.

[٦] -a s + ٦.

[٧] - هركه/m هرگاه.

[٨] - الخصال: ٦٢٠. عدّة الداعي: ٧٤. مسند أحمد ١: ٤٤٧.

[٩] -s a + و!

[١٠] -s - نيّت كه به آن.