ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٤٠٥ - باب اول در نيت و اخلاص است

چيزى كه غرض و مطلب است يا در دنيا و يا[١] در عُقبى‌، نه محض قول نيّت كننده در وقت عبادت كه مى‌كنم اين عبادت را از براى نزديكى به خدا، و تصوّر اين معنا را به خاطر و ملاحظه آن در دل كردن، اگرچه نفس را ميلى به نزديكى خدا نباشد. و اين حرفى است بسيار دور بلكه حركت زبانى و حكايت نفس است. و اين سخن از قبيل سخن گرسنه است كه گويد: خواهش به طعام دارم. در حالتى كه قصد او حصول خواهش به طعام باشد و ميل خاطر، و[٢] هرگاه حاصل نباشد ممكن نيست كه به محض قول و تصوّر اختراع و اكتساب آن تواند[٣] نمود.

و بسيارى از مردم متعذّر است از ايشان طلب جناب الهى و تقرّب به او نمودن؛ زيرا كه از خدا به غير از آنچه امّيد به آن دارند يا از آن مى‌ترسند چيزى ديگر ندانسته‌اند، پس نهايت آنچه ايشان توانند كرد آن است كه متذكّر آتش شوند و خود را از عقاب آن بترسانند و متذكّر بهشت شوند و خود را رغبت دهند به ثواب آن، خصوصاً كسى كه‌]m .b ٣٩[ بر دل او ميل به دنيا غالب باشد از براى آنكه چنين كسى كم است كه ميل به خيرات نمايد از براى آنكه به ثواب آخرت برسد[٤] چه جاى آنكه عبادت خدا به نيّت عظمت او كند از آن راه كه او را مستحقّ طاعت و عبوديّت داند، از براى آنكه كم كسى اين را مى‌فهمد چه جاى آنكه‌[٥] تحصيل اين نمايد. و اگر كسى را تكليف به اين نوع امرى نمايند تكليف به چيزى خواهد بود[٦] كه طاقت آن را ندارد[٧].

و معناى اخلاص در عبادت غير از اين نيست كه مخلوط ننمايد آن را به شايبه‌هاى دنيوى و حَظهاى نقدى كه به نفس مى‌رسد، مانند مدح مردم و خلاصى از نفقه بنده به آزاد كردن آن و امثال اينها چنانچه بيان اينها خواهد آمد.

[١] -s a - يا.

[٢] -a s - و.

[٣] - تواند/s a توان.

[٤] -a + و.

[٥] -s a - آنكه.

[٦] -m - بود.

[٧] - ندارد/a نداشته باشد.