ترجمة الحقائق فيض كاشانى - كاشانى، محمد بن شاه مرتضي - الصفحة ٥٥٨ - فصل وجوب توبه عام است

همگى توبه و بازگشت نماييد به خدا. و اين خطاب عامّى است و نور بصيرت نيز به اين رهنماست؛ از براى آنكه معناى توبه بازگشت نمودن از راهى است‌[١] كه دور سازد از خدا[٢] و نزديك گرداند به شيطان‌[٣]. و اين را تصوّر نمى‌توان نمود مگر از كسى كه عاقل باشد. وعقل كامل نمى‌شود مگر بعد از كمال شهوت و غضب و ساير صفتهاى مذمومه كه وسيله‌هاى شيطانند به گمراه كردن انسان؛ از براى آنكه كمال عقل بعد از چهل سال‌[٤] است و اصل آن در حوالى بلوغ تمام مى‌شود وابتداى آن بعد از هفت سال ظاهر مى‌گردد.

و شهوتها لشكر شياطينند و عقلها لشكر ملائكه‌اند؛ و هرگاه اين دو لشكر با يكديگر جمع شوند البتّه با يكديگر مقاتله مى‌نمايند از براى آنكه هر دو ضدّ يكديگرند و با هم جمع نمى‌شوند، مانند مخالفتى كه در ميان شب و روز و نور و ظلمت است. و هريك كه‌[٥] بر مملكت قلب غالب شوند ديگرى را البتّه بيرون مى‌كنند.

و چون كمال شهوتها در ايّام طفوليّت و جوانى بيش از كمال عقل مى‌باشد، پس لشكر شيطان سبقت گرفته بر مملكت قلب مستولى و غالبند و دل البتّه با آنها انسى مى‌دارد و به عادت با مقتضيات شهوتها الفتى مى‌گيرد و اين مقتضاها بر وى غالب مى‌شوند و ترك آنها دشوار مى‌باشد.

و بعد از آن عقل- كه لشكر خداى عزّ وجلّ است و خلاصى دهنده اولياست از دست دشمنان- آهسته آهسته ظاهر مى‌شود، پس اگر قوّتمند و[٦] كامل نشد مملكت قلب از براى شيطان به سلامت مى‌ماند و آن لعين آنچه را وعده كرده از گمراه ساختن‌

[١] - راهى است/a راه است.

[٢] - خدا/a s شيطان.

[٣] - شيطان/s a خدا.

[٤] - سال/a سالى.

[٥] -s a - كه.

[٦] -a - و.