تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٧٦٦ - آيا طريقت با شريعت ناسازگار است ؟

داشته ، و پيش از هر چيز موجود بوده است ، قديمى غير از او وجود ندارد ، و خدايى جز او ممكن نيست .
عقيدهء متصوفه در بارهء صفات خداوندى اين است كه خداوند حقيقتاً به اوصاف كمال موصوف مى باشد ، و اين اوصاف نه از قبيل جسمانيات است و نه از قبيل جواهر و اعراض ، چنان كه ذات او نه جسم است و نه جوهر و نه عرض . عقيدهء متصوفه در بارهء خالقيت خداوند اين است كه ممكن نيست كه خداوند صفتى را در خود ايجاد كند كه سابقاً نبوده است ، و خداوند شايستگى صفت خالقيت را به جهت ايجاد مخلوقات دارا نشده است ، ولى گروهى از آنان مى گويند خالقيت خداوند به پيروى از خلقتى كه انجام داده است ايجاد شده است مانند بينايى و شنوايى و غير ذلك .
اين گروه دوم منطقىتر فكر كرده‌اند ، زيرا اينان مانند ساير فرق اسلامى اعتقاد مى كنند آن چه كه قديم است علم و قدرت مطلقه بر همه فعاليتها است كه خداوند انجام مى دهد ، و به جهت هر يك از آن فعاليتها اسم مخصوصى انتزاع مى گردد ، و در علم كلام شيعه اماميه اين گونه اوصاف را اوصاف فعليه مى گويند . و با فرض فوق تناقضى كه در به وجود آمدن اشياء از نيستى و قديم بودن خالقيت خداوندى احساس مى گردد بر طرف مى شود .
عقيده آنان در باره قرآن اين است كه قرآن حقيقتاً كلام خدا است ، و مخلوق و حادث نيست ، و همان است كه ما با زبان مى خوانيم و در سينه هاى خود حفظ مى كنيم .
اين عقيده هم مورد خلاف ميان مسلمين است گروه زيادى از اهل سنت و تمام شيعه عقيده مند هستند كه قرآن حادث است و چنان كه تكلم خدا با موسى يك پديده حادث بوده است ، همچنين قرآن كه بر پيغمبر اسلام وحى شده است .
عقيدهء آنان در ديده شدن خدا اين است كه روز قيامت با همين ديده گان براى مؤمنين ديده خواهد شد .
اين مسئله هم در ميان اهل سنت مورد اختلاف است ، ولى جهان تشيع به كلى منكر رويت حسى است « به طورى كه با چشم ديده شود » زيرا ديدن با چشم مستلزم