تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٧٩ - آيا تفاعل و تكاپوى ضدين است يا اتحاد ضدين ؟

در ابديت تكاپوى اضداد وجود ندارد
تفسير ابيات

صلح اضداد است اين عمر جهان جنگ اضداد است عمر جاودان
در ابديت تكاپوى اضداد وجود ندارد زيرا در جهان ما وراى طبيعى نه حركتى از اين مقوله وجود دارد كه ما آن را در جهان طبيعت مى بينيم ، و نه تخالف و تضادى وجود دارد كه موجب اين حركات و تحولات بوده باشد .
زيرا قانون مزبور براى حركت سيستم طبيعت است ، و در آن جهان كه تضاد و تمانع از بين مى رود ، ديگر موضوعى براى اضداد نخواهد ماند . به عبارت ديگر مرگ و دگرگون شدن يك موجود وداع آن از جهان طبيعت و برگشت به سوى عالم وحدت است كه هيچ گونه تمايزى ميان اشياء نخواهد ماند ، مگر همان مكاتب نورى كه با يكديگر متحد هستند .
تفسير ابيات خرگوش با شير همراه گشته او را به سوى چاه مى برد ، شير غرش كنان و غضبناك دنبال خرگوش به راه مى افتد هنگامى كه به نزديكى چاه مى رسند خرگوش عقب عقب بر مى گردد ، شير مى گويد : چرا بر گشتى ؟ خرگوش مى گويد من تواناسى رفتن ندارم . تو مگر قيافه ظاهرى مرا نمى بينى كه چگونه تغيير پيدا كرده رنگ گلگونم زرد گشته ، مگر تو عارف نيستى ؟ عارفان از سيما و قيافهء اشخاص وضع درونى او را خبر مى دهند .
چنان كه جرس از گذشتن كاروان خبر مى دهد ، همچنين رنگ و بو از وضع خاص موجود به خوبى اطلاع مى دهد ، مخصوصاً صداى يك جاندار مى تواند وضع مخصوص او را كه در آن ، قرار گرفته است ، به خوبى نشان