تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٦٨ - تفسير ابيات

ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانش
ارزيابى دانش
ذكر دانش خرگوش و بيان فضيلت و منافع دانش

((١٠٢٨)) گوش خر بفروش ديگر گوش خر كاين سخن را در نيابد گوش خر
((١٠٢٩)) رو تو روبه بازى خرگوش بين مكر و شير اندازى خرگوش بين
((١٠٣٠)) خاتم ملك سليمان است علم جمله عالم صورت و جان است علم
((١٠٣١)) آدمى را زين هنر بىچاره گشت خلق درياها و خلق كوه و دشت
((١٠٣٢)) زو پلنگ و شير ترسان همچو موش زو شده پنهان به دشت و كُه وحوش
((١٠٣٣)) زو پرى و ديو ساحلها گرفت هر يكى در جاى پنهان جا گرفت
((١٠٣٤)) آدمى را دشمن پنهان بسى است آدمى با حذر عاقل كسى است
((١٠٣٥)) خلق پنهان زشتشان و خوبشان مى زند بر دل به هر دم كوبشان
((١٠٣٦)) بهر غسل ار در روى در جويبار بر تو آسيبى زند در آب خار
((١٠٣٧)) گر چه پنهان خار در آبست پست چون كه در تو مى خلد دانى كه هست
((١٠٣٨)) خار خار حيله ها و وسوسه از هزاران كس بود نى يك كسه
((١٠٣٩)) باش تا حسهاى تو مبدل شود تا ببينيشان و مشكل حل شود
((١٠٤٠)) تا سخنهاى كيان رد كرده اى تا كيان را سرور خود كرده اى
ارزيابى دانش بهترين تشبيهى را كه جلال الدين در بارهء دانش بيان نموده است ، همان است كه در مصرع ذيل ديده مى شود :
« جمله عالم به صورت و جان است علم » .
اگر تمام فنونها و حقايق جهان هستى را به منزلهء كالبد قرار بدهيم ، دانش روح اين جهان است .
آيات و روايات منابع اسلامى ارزشى كه براى علم مقرر فرموده است در هيچ يك از مكاتب ديده نمى شود ، تا آن جا كه با اين كه بزرگترين هدف دين اسلام عبارت است