تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٤٥ - تفاوت ميان دشمنى حيوانات و دشمنى انسانها

ولى اگر چنين محاسبه و آمادگى در زندگانى وجود نداشته باشد ، بدون ترديد در ميان مجهولات و ترديدها و دلهره ها و بد بينىها غوطه خواهد خورد .
و براى او نه تنها حوادث از نظر كمى نمودار خواهد شد ، بلكه ناگهانى و بىعلت جلوه خواهد كرد .


((١١٩٢)) دشمن ار چه دوستانه گويدت دام دان گر چه ز دانه گويدت
تفاوت ميان دشمنى حيوانات و دشمنى انسانها ناسازگارى موجودات با يكديگر از عالم جمادات شروع شده و در رساترين مغزهاى انسانى پيدا مى شود .
اين ناسازگارى در عالم جمادات نوعى جلوه مى كند و در عالم نباتات نوعى ديگر و در جهان جانداران به شكل ديگر در مى آيد ، و در قلمرو انسان پيچيده تر از همه نمودار مى شود .
هر چه كه موجود به طور طبيعى در مقابل عوامل خود نمايى كند سازگارى و ناسازگارى آن با موجود ديگر ساده و روشنتر مى باشد .
مثلًا ما مى دانيم آتش با آب سازگارى ندارد ولى اين ناسازگارى از اولين تماس اين دو موجود با يكديگر براى همه قابل درك است زيرا آن چنان كه هستند و آن چنان كه طبيعت ناسازگار آنها اقتضا مى كند به فعاليت مى پردازند .
در جهان نباتات مسئله اندكى مشكلتر مى گردد ، زيرا به جهت حركت نموى و انطباق با محيط كه در نباتات تا اندازه موجود است موجوديت نبات را تا حدودى مى تواند در مقابل موجود ناسازگار تضمين نمايد . در عالم حيوانات مسئله از اين حد بالاتر رفته و پديده ناسازگارى پيچيده تر مى گردد ، اين پيچيدگى ممكن است هم از نظر