تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٤٣ - مقصود از صد هزاران قرن چيست ؟

((٩٥٠)) صد هزاران قرن از آغاز جهان همچو اژدرها گشاده صد دهان
مقصود از صد هزاران قرن چيست ؟
صد هزاران : اين گونه جمع را در فارسى ممكن است به دو قسم توضيح داد :
يكى اين كه مقصود جمع خود هزاران بوده باشد كه اقل آن سه است ، در اين صورت حد اقل عدد ٣٠٠٠٠٠ خواهد بود .
دوم - به معناى صدها هزار منظور كنيم ، باز چون اقل جمع سه است همان نتيجهء ٣٠٠٠٠٠ را خواهيم داشت .
البته بعيد است كه مقصود جلال الدين تاريخ زندگى حقيقى انسانها در اين كرهء خاكى بوده باشد ، بلكه او مى خواهد يك عدد زيادى را بياورد ، ولى احتمال هم هست كه مقصود بيان تاريخ واقعى زندگانى آدميان بوده باشد ، اگر اين احتمال صحيح بوده باشد فوق العاده شگفت انگيز خواهد بود (١) ، زيرا تقريباً در اين اواخر نظر زمين شناسان و انسان شناسان همين است كه از عمر انسان در روى زمين در حدود سيصد هزار سال مى گذرد .
به هر حال نمى دانيم مقصود جلال الدين چيست ؟ ولى رواياتى كه در بارهء هبوط آدم بحث كرده مى گويد : در حدود شش هزار سال يا هشت هزار سال از هبوط آدم مى گذرد روايات معتبرى نمى باشد . و احتمال ديگرى هم وجود دارد ، و آن احتمال اين است كه مقصود انفجار كهكشانها و كرات فضايى باشد ، يعنى صدها هزار قرن است كه جهان آغاز شده است .

(١) اما بايستى مقصود از قرن سال باشد كه به طور مبالغه گفته است ، ولى بعيد به نظر مى رسد . .