تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٥٨ - تفسير ابيات

فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ اَلصَّاغِرِينَ . قالَ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ . قالَ إِنَّكَ مِنَ اَلْمُنْظَرِينَ . قالَ فَبِما أَغْوَيْتَنِي لأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ اَلْمُسْتَقِيمَ » ٧ : ١٢ - ١٦ [١] ( خداوند به شيطان فرمود : هنگامى كه امر كردم چرا به آدم سجده نكردى ؟ گفت من بهتر از آن هستم ، زيرا مرا از آتش و او را از خاك آفريده‌اى . فرمود : از اين مقام بالا به پايين فرود آ ، براى تو شايسته نبود كه در اين مقام عالى تكبر بورزى . تو از اين جايگاه بيرون رو ، تو از موجودات پستى ، شيطان گفت : مرا تا روزى كه فرزندان آدم از خاك بر خواهند خواست مهلت بده .
فرمود : تو از آن موجودات باش كه به آنها مهلت داده شده است .
گفت : در مقابل گمراه كردن تو مرا ، آنها را از راه مستقيم تو باز خواهم داشت ) .
اين مضمون در جاى ديگرى از قرآن مجيد به قرار ذيل است :
« قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ قالَ فَإِنَّكَ مِنَ اَلْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ اَلْوَقْتِ اَلْمَعْلُومِ . قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي اَلأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ اَلْمُخْلَصِينَ » ١٥ : ٣٦ - ٤٠ [٢] ( شيطان گفت تا روزى كه فرزندان آدم از خاك بر خواهند خواست به من مهلت بده خدا فرمود : تو از جملهء موجوداتى هستى كه تا موقع معينى مهلت داده‌ام . شيطان گفت : چون مرا اغوا كرده‌اى من هم در روى زمين ماديات و شهوات را به آنها زيبا نشان خواهم داد ، و همه آنها را اغوا خواهم كرد : مگر بندگان با اخلاص تو را ) .
« قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَتَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ اَلْخاسِرِينَ » ٧ : ٢٣ [٣] ( گفتند : خداوندا ، ما به خود ستم كرديم ، اگر تو ما را نبخشى و بر ما ترحم نفرمايى ، ما از زيانكاران خواهيم بود ) .

[١] سوره اعراف ، آيهء ١٢ تا ١٦ . .
[٢] سوره حجر ، آيهء ٣٦ تا ٤٠ . .
[٣] سوره اعراف ، آيهء ٢٣ . .