تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٧١٨ - اصل كلى سنخيت سبب و نتيجه

ظاهرى فعاليتهاى گوناگون زندگانى ياد گرفت فوراً اقدام نمايد ، زيرا انسان اگر چه تا آخر عمر بايستى حالت پذيرش حقايق را از دست ندهد ، ولى اين احتياج به پذيرش در دوران جوانى مخصوصاً به طور شديد احساس مى گردد . چه عبارت خوبى را ماكسيم گوركى در كتاب هدف ادبيات مى گويد :
يك استاد بيش از آن كه استاد باشد ، بايستى يك شاگرد خوبى بوده باشد . درست است كه جوشش و فعاليت در هر حالى براى افراد انسانى لازم است ، ولى مى دانيم كه كوشش بدون معرفت مانند گام برداشتن بدون بينايى است چنان كه معرفت بدون عمل ، داشتن چشم بدون پا است كه راه نمى تواند برود .


((١٦٤٦)) هيچ گندم كارى و جو بر دهد ؟
ديده‌اى اسبى كه كره خر دهد ؟

اصل كلى سنخيت سبب و نتيجه جاى ترديد نيست كه جهان طبيعت ما جهان اسباب و نتايج است ، هيچ عاقلى نمى تواند بدون ايجاد سبب ، توقع نتيجه مطلوبى را داشته باشد ، در تمام منابع اساسى اسلام ، اين اصل به طور صريح مشاهده مى شود كه توقع يك نتيجه بدون مقدمه و سبب ندانستن معناى ايمان به خدا است .
« و ان ليس للانسان الا ما سعى و ان سعيه سوف يرى » .
( نيست براى انسان مگر آن چه كوشيده و نتيجه كوشش خود را حتماً خواهد ديد ) .
اگر كسى بخواهد استعداد پذيرش فيض خداوندى را داشته باشد ، بايستى اين استعداد را در خود ايجاد نمايد .