تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٥٩ - بحثى در كيفيت

كيفيت عبارت است از نمود يك حقيقت كه در پهنهء طبيعت قرار گرفته است . اين نمود انواع گوناگونى دارد از قبيل :
١ - نمودهاى اوليه ٢ - نمودهاى ثانويه ٣ - نمودهاى ثابت ٤ - نمودهاى متغير ٥ - نمودهاى روانى ٦ - نمودهاى مربوط به كميت ٧ - نمودهاى مربوط به ارزشها ٨ - نمودهاى اجتماعى ٩ - نمودهاى قرار دادى ١٠ - نمودهاى حاصله از مجموع يك سيستم . . . ضد : در تعريف فلاسفه كلاسيك ، ضد عبارت است از يك امر جودى كه با ضد مقابل خود قابل اجتماع نيست ، ولى هر دو قابل منتفى شدن مى باشند . و به همين جهت است كه مى گويند : دو ضد جمع نمى شود ولى مرتفع مى گردند . باز متفكرين متأخرين در بارهء تعريف تضاد ميان دو موجود چيز روشنترى بيان نكرده‌اند آن چه كه به نظر مى رسد اين است كه هر دو موجود كه در صورت تماس با همديگر نتوانند تشخيص و تعين يكديگر را بپذيرند ، آن دو موجود را مى توان ضدين ناميد . مانند سياهى و سفيدى كه هنگام تماس با يكديگر نمى توانند مانند دو آجر جامد روى هم قرار گرفته ، با همديگر از تمام جهات سازش داشته باشند ، لذا تعيين يكديگر را خنثى نموده ، به شكل خاكسترى رنگ مثلا در مى آيند . از آن جهت كه جلال الدين در بارهء تضاد ميان اشياء به طور مشروح وارد خواهد شد ، لذا ما هم بحث مفصل را به همان مباحث موكول مى كنيم .