تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٥١ - قياس و تنقيح مناط قطعى

٣ - تشابه در عوامل
٤ - باز تشابه در عوامل
٥ - باز تشابه در عوامل
٦ - باز تشابه در عوامل
در صورتى كه شايد همين انسان بىوجدان خيلى زيباتر و داراى قد رساتر و بيان گوياتر بوده باشد . اى داد از اين تشابه در چشم و دهان و بينى و دو پا و دو دست .
فقط با يك جملهء مختصر مى گوييم : فرق ميان دو انسان پست و عالى فرق ميان دو موجود در يك خط مثبت نيست ، بلكه انسان پست مى تواند تا منهاى بىنهايت زير صفر تنزل كند . و انسان عالى و با شخصيت تا به اضافهء بىنهايت ترقى نمايد . و هيچ دو موجودى را در دنياى طبيعت سراغ نداريم كه فاصلهء ميان آن دو به اين اندازه بوده باشد .
٣ - تشابه در عوامل نوع زنبور يكى است زنبور عسل همان گياه را مى خورد كه زنبور عادى ، ولى همان گياه در ساختمان طبيعى زنبور عسل به شيرينى تبديل مى گردد ، و در ساختمان طبيعى زنبور معمولى مبدل به نيش زهرآگين مى گردد . بلكه همان زنبور عسل كه يك صنف و يك فرد مشخص از زنبور است با اين كه از مواد معينى تغذى مى كند همان مواد در ساختمان طبيعى آن زنبور به دو پديدهء متضاد تبديل مى گردد : پديدهء سمى ، و عسل .
٤ - باز تشابه در عوامل آهو يك نوع است و همه افراد اين نوع ، از گياه هاى مخصوصى تغذيه مى كنند و قسمتى از همان گياه در ناف آنها به مشگ مبدل مى شود و در معده به سرگين مبدل مى گردد .
٥ - باز تشابه در عوامل نوع نى يكى است و همه افراد آن از آب كه يك حقيقت است آب مى خورند ولى يكى نيشكر مى شود ديگرى نى تو خالى .
٦ - باز تشابه در عوامل گروه زيادى از انسانها همان غذاها را مى خورند كه انسانهاى الهى ، ولى همان