فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٧٢٠ - فقر
امروزه اين متون به «توضيح المسائل» يا «رساله عمليه» شهرت دارند. نخستين متن فارسى نگارش يافته با اين شيوه «جامع عباسى» شيخ بهايى است[١٥]
احكام: از احكام كلى فقه به مناسبت در بابهايى نظير اجتهاد و تقليد و اجاره سخن گفتهاند.
اجتهاد و تقليد: فرا گرفتن علم فقه در حدّ فقاهت و اجتهاد از جهت پاسداشت احكام شرع مقدس و پاسخگويى به نياز جامعه اسلامى واجب كفايى ( وجوب كفايى) است. از برخى قدما قول به وجوب عينى( وجوب عينى) آن نقل شده است؛ چنان كه فراگيرى علم فقه در حدّ آگاهى يافتن از احكام و مسائل مورد نياز و مبتلا به بر هر مكلف واجب است تا از عهده وظايف و تكاليف شرعى خود برآيد.[١٦]
اجاره: گرفتن دستمزد در ازاى تعليم فقه جز به اندازهاى كه دانستن آن واجب مىباشد، جايز است.[١٧] در گرفتن دستمزد در ازاى تعليم مقدار واجب اختلاف مىباشد( اجاره).
( تقليد) ( افقه)
[١]النهاية (ابن اثير) و لسان العرب، واژه «فقه»
[٢] ايضاح الفوائد ٢/ ٢٦٤
[٣] دروس فى اصول فقه الامامية/ ٣٩٦ ـ ٣٩٧
[٤] معالم الدين (قسم الفقه) ١/ ٩٠
[٥]٩٤ ٦ . تحريرالاحكام ١/ ٤٠
[٧] موسوعة الفقه الاسلامى ١/٣٠ ـ ٣٣
[٨] مجموعه آثار شهيد مطهرى ٢٠/ ١٤٩ ـ ١٥٠
[٩] مقدمهاى بر فقه شيعه/ ٢٩ ـ ٦١
[١٠] تاريخ فقه و فقها/ ١١٧ ـ ٢٦٤
[١١] موسوعة الفقه الاسلامى ١/ ٤٧ ـ ٧٦
[١٢] مقدمهاى بر فقه شيعه/ ٢٠ ـ ٢٣
[١٣] ٢٤
[١٤] ٢٥ ـ ٢٨
[١٥] ادوار علم الفقه و اطواره/ ١٠٨ ـ ١١٣
[١٦] الاجتهاد و التقليد (صدر)/ ٣٢ ـ ٣٣ ؛ موسوعة الخوئى ١/ ٤٦ ـ ٤٧
[١٧] قواعد الاحكام ٢/ ٢٩٤ ؛ العروة الوثقى ٥ / ١٠٩ ؛ موسوعة الخوئى ٣٠/ ٣٧٤ .
فقه استدلالى
فقه استدلالى: بيان احكام فقهى به گونه مستدل و مستند.
فقه استدلالى گونهاى از ارائه فقه است كه فقيه احكام فقهى و نظريات مختلف مطرح در باره يك مسئله را همراه با استدلال و مستندات و نيز اشكالاتى كه بر هر نظريه وارد است، بيان و از نظريه برگزيده خود دفاع مىكند.[١]
كتابهاى «المبسوط» شيخ طوسى، «تذكرة الفقهاء» علامه حلى، «الروضة البهية» شهيد ثانى و «جواهر الكلام» شيخ محمد حسن نجفى با اين رويكرد نگارش يافتهاند.