فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٦٤ - علم
علوم عربى
علوم عربى: دانشهايى همچون لغت، صرف و نحو.
از آن به مناسبت در باب اجتهاد و تقليد و تجارت نام بردهاند.
از جمله علومى كه دانستن آنها شرط اجتهاد مىباشد، علوم عربى؛ يعنى صرف و نحو ولغت است؛ در حدى كه فهميدن كتاب و سنّت منوط به آن مىباشد[١](اجتهاد).
از آنجا كه زبان قرآن كريم، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و معصومان عليهم السّلام عربى است، ياد گيرى عربى مستحب و در روايات به آن سفارش شده است؛[٢] ليكن مبالغه و افراط در يادگيرى آن كراهت دارد.[٣]
[١]الروضة البهية ٣/ ٦٢ ؛ الاجتهادوالتقليد (امام خمينى) / ٩
[٢] الاصول الاصلية/ ٣١٣ ؛ وسائل الشيعة ١٧/ ٣٢٦
[٣] وسائل الشيعة ١٧/ ٣٢٩ ؛ جواهر الكلام ٢٢/ ٤٦٩ .
علوم غريبه
علوم غريبه: دانشهاى سرّى و پنهان.
علوم غريبه عبارت است از دانشهاى سرى و پنهان كه به وسيله آن از اسرار و امور پنهان آگاهى حاصل و يا تصرفات غير عادى و شگفت انجام مىشود. علم كيميا، جفر، رمل، اوفاق، طلسمات، سيميا، ريميا، هيميا و ليميا از جمله علوم غريبه است.[١] از احكام مرتبط با آن در بابهاى اجتهاد و تقليد، تجارت و شهادات سخن گفتهاند.
صرف فراگيرى علوم غريبه بدون اشكال[٢] و به كار بستن آن در صورت مفسده نداشتن و مصداق سحر نبودن، جايز است و چنانچه مصداق سحر باشد يا مفسدهاى بر آن مترتب گردد، حرام خواهد بود[٣](سحر).
برخى، غيب گويى به گونه جزمى و حتمى با استفاده از علوم غريبه را حرام دانستهاند؛ چنان كه مراجعه به كسانى كه مدّعى علم غيب(علم غيب) از راه علوم غريبهاند، براى كشف امور پنهان، همچون گمشده و دزد جايز نيست.[٤]
علم هركس براى خود او حجّت است؛ هرچند از راههاى غير متعارف، همچون علوم غريبه حاصل شود؛ ليكن قضاوت كردن٥ و نيز شهادت دادن٦